|
|
|
Ngöôøi coù hoïc cuõng nhö ngöôøi voâ hoïc, ñaõ dính vaøo ma tuyù thì ai cuõng nhö ai. Khi côn ñoùi thuoác traøn veà chæ coøn nghó ñeán tieàn, “haøng” vaø tìm moïi caùch ñeå thoûa maõn. Ñoù laø taâm söï cuûa nhöõng nöõ hoïc vieân (HV) ôû nhöõngTrung taâm cai nghieän ma tuùy (TTCNMT)ù maø chuùng toâi ñaõ coù dòp vieáng thaêm.
ÑAÈNG SAU BOÁN ÑOÙA HOA HOÀNG
AÁn töôïng ñaàu tieân khi chuùng toâi böôùc chaân qua caùnh coång saét ôû TTCNMT Bình Trieäu laø söï yeân tónh ñeán laï luøng. Moät khoaûng saân roäng chöøng 100m2 traõi ñaày hoa vaø naéng, thaáp thoaùng moät vaøi boùng nöõ maëc ñoà py-ja- ma maøu tím, xanh vaø hoàng. Maøu saéc töông öùng vôùi thôøi gian caùc coâ vaøo ñaây“tu luyeän”, moät caùn boä trong Ban giaùm ñoác TTCNMT Bình Trieäu, TP.HCM giaûi thích nhö vaäy. Nöõ HV ñaàu tieân chuùng toâi tieáp xuùc laø chò Mai (Sn:1966), maëc ñoà hoàng- maøu saép ra tröôøng. Tuy tuoåi ñôøi coøn ñoä thanh xuaân nhöng troâng chò gioáng nhö baø laõo ngoaøi saùu möôi, daùng ñi leâu xeâu, noùi naên nieãm cöôõng, ñoâi maét luùc naøo cuõng nhö ngöôøi maát hoàn. Chò cho bieát töï nguyeän vaøo ñaây “ tu” ñöôïc hôn moät naêm. Nhieàu naêm tröôùc, chò cuõng töøng “tu” ôû ñaây, maø theo chò hình nhö laø 4 hay 5 laàn gì ñoù nhöng khoâng thaønh “chaùnh quaû”. Do coù tuoåi ñôøi laãn soá laàn “ tu luyeän” neân ñöôïc gaàn 200 nöõ HV cuûa trung taâm öu aùi goïi baèng chò. Tuy vaäy, cöù ñònh kyø hai tuaàn moät laàn, chò laøm cho caùc nöõ HV khaùc phaûi phaùt ñieân leân vì ghen. Choàng chò, moät ngöôøi Vieät goác Hoa raát sieâng caùi khoaûn ñi thaêm chò, anh mang cho chò khoâng thieáu moät thöù gì chò caàn, ngoaïi tröø “haøng traéng”. Moãi laàn nhö vaäy chò toû ra nuoái tieác: phaûi chi hôn 10 naêm tröôùc, luùc aáy coøn ñoäc thaân, töøng ñöôïc baïn beø “toân” laø hoa khoâi trong nhoùm, chæ vì moät phuùt boác ñoàng “thöû cho bieát” caùi caûm giaùc leân maây vôùi baïn beø, baây giôø ñaâu chuoác khoå. Nhieàu luùc thaáy choàng, con leân thaêm cöïc khoå, toán keùm chò xin veà nhaø töï “cai”, choàng chò toû ra kieân quyeát: Tieàn anh cuõng quyù nhöng vôï quyù hôn, anh saún saøng chi tieàn cho em “tu” ôû ñaây suoát ñôøi, mieãn sao thaønh “ chaùnh quaû”.
Khaùc vôùi chò Mai tröôøng hôïp cuûa chò Phöôïng (sn:1969) ôû ñaây cuõng coù leõ laø mô öôùc cuûa nhieàu coâ gaùi ñöông thôøi, neáu nhö. . . . Chò keå : Sinh ra trong gia ñình ngheøo, moät chöõ beû ñoâi cuõng khoâng bieát, nhöng ñöôïc trôøi phuù cho nhan saéc hôn chuùng baïn, lai coù bieät taøi noùi tieáng Anh nhö gioù (tieáng boài). Caùch ñaây chöøng 7 naêm, cuõng nhôø caùi bieät taøi aáy maø chò laáy ñöôïc moät thöông gia ngöôøi Uùc ñang laøm aên ôû Tp.HCM. Khi ñoù, töø moät ñöùa con gaùi nhaø ngheøo chò trôû thaønh moät giai nhaân, vaø noåi troäi trong ñaùm baïn aên chôi bôûi nhan saéc vaø kieåu tieâu tieàn “ngaét khuùc”. Nhöõng luùc choàng vaéng nhaø, chò thöôøng tuï taäp baïn beø aên chôi xaû laùng. Röôïu cheø, huùt saùch chò khoâng töø baát cöù thöù gì neáu ñöôïc ñaùm baïn beø taâng boác. Moät laàn, hai laàn, ba laàn . . . roài ñaâm ra nghieän. Môùi ñaây trong moät laàn laøm thuû tuïc xuaát caûnh, chò bò phaùt hieän nghieän ma tuyù naëng neân töï nguyeän vaøo ñaây cai. Tuy vaäy, choàng chò vaãn toû ra raát möïc thöông yeâu, maëc duø baän roän vôùi coâng vieäc kinh doanh, nhöng cöù tôùi ñònh kyø vaøo thaêm laø anh aáy coù maët, chò noùi.
Khaùc vôùi hai tröôøng hôïp treân, tröôøng hôïp cuûa em Tuyeàn (sn:1984) dính vaøo ma tuùy, ñang cai ôû TTCNMT Bình Trieäu coù leõ ñaùng thöông hôn laø ñaùng traùch. Naêm 2003, töø moät coâ hoïc troø ngoan ñang hoïc lôùp 10 ôû Tp. Caàn Thô, em theo meï leân Tp.HCM vôùi öôùc nguyeän coù ñöôïc moâi tröôøng giaùo duïc toát ñeå reøn luyeän cho töông lai (gia ñình chæ 1 meï, 1 con, cha ôû nöôùc ngoaøi). ÔÛ nôi ñaát khaùch, meï em laøm vieäc cho moät coâng ty nöôùc ngoaøi ôû taän Bình Döông. Coøn em thì saùng caëp saùch ñeán tröôøng, chieàu veà nhaø coù khi coøn sau caû meï neân hai meï con raát ít coù thôøi gian gaàn guõi. Moät naêm sau, ngöôøi cha töø nöôùc ngoaøi veà baûo laõnh cho 2 meï con thì phaùt hieän con gaùi mình bò nghieän ma tuyù. Nhöng khi ñöôïc hoûi vì sau “dính” vaøo ma tuyù? Em Tuyeàn traû lôøi heát söùc ngaây ngoâ: tröôùc ñaây em coù chôi thaân vôùi moät baïn trai cuøng lôùp, moãi laàn ñi chôi baïn em ñöa leân taän muõi cho em hít moät thöù boät maøu traéng, chaúng bieát laø chaát gì. Sau vaøi laàn hít ñaâm ra nghieän, baïn em môùi noùi ñoù laø ma tuyù. Hieän taïi, cô theå em troâng taøn taï, vì ñaõ chuyeån sang giai ñoaïn cuoái cuûa beänh AIDS.
Coøn tröôøng hôïp em Hoàng (sn 1975), cöïu sinh vieân naêm II, khoa Du lòch, tröôøng ñaïi hoïc T. vaø cuõng laø sinh vieân naêm nhaát Nhaïc Vieän TP, chôi ma tuyù gioáng nhö laø moät haønh ñoäng traû thuø. Hieän ñang “tu thaân” ôû Trung taâm Ñieàu döôõng vaø Cai nghieän ma tuyù Thanh Ña, em taâm söï : laø con caû trong gia ñình 2 chò em, cha meï laøm ngheà buoân baùn neân tieàn baïc ñoái vôùi em laø chuyeän nhoû. Tröôùc ñaây khoâng laâu, em coù quen vôùi moät baïn trai, ít laâu sau em phaùt hieän baïn aáy chôi ma tuyù. Em khuyeân baïn aáy boû nhöng khoâng ñöôïc, buoàn quaù em taäp taønh ñi uoáng röôïu bia vôùi baïn beø. Coù men vaøo, ñaàu oùc laâng laâng, tuïi baïn baûo “chôi” ma tuyù vaøo noù môùi pheâ. Phaàn vì giaän baïn trai, phaàn vì toø moø “ chôi” thöû coi ai hôn ai. Keát quaû, em vaø baïn aáy chia tay tröôùc khi caû hai cuøng böôùc vaøo trung taâm cai nghieän.
Coù hôn moät ngaøn lyù do ñeå sa chaân vaøo con ñöôøng nghieän ngaäp, moãi ngöôøi moät hoaøn caûnh, chaúng ai gioáng ai. Nhöng theo moät baùo caùo Y teá ôû caùc Trung taâm cai nghieän cho thaáy coù khoaûng 65% ngöôøi nghieän ma tuyù ñang bò nhieãm caùc beänh cô hoäi vaø coù daáu hieäu chuyeån sang beänh AIDS.
QUYEÁT TAÂM “ TU LUYEÄN”
Vaâng, coù theå noùi nhö vaäy, bôûi hieän nay coù khoaûng 70% nöõ HV ôû caùc trung taâm cai nghieän laø do hoï töï nguyeän. Ñeå toû roû quyeát taâm, Baùc Só Nguyeãn Höõu Khaùnh Duy – giaùm ñoác Coâng ty TNHH Ñieàu döôõng vaø Cai nghieän ma tuùy Thanh Ña, neâu moät tröôøng hôïp raát ñaùng ñöôïc traân troïng: Ñoù laø moät coâ gaùi coù nhan saéc teân Ngaøn, sau khi “tu luyeän” thaønh coâng trôû veà gia ñình, Ngaøn töï giam mình trong nhaø, khoâng giao du vôùi baát cöù moät ngöôøi baïn cuõ naøo. Thôøi gian ñaàu cuõng taïm oån, nhöng sau ñoù ngöôøi yeâu cuûa coâ gaùi (moät ñoái töôïng nghieän ma tuùy) bieát tin tìm moïi caùch ñeán thaêm. Gia ñình töø choái quyeát lieät. Moät hoâm gia ñình ñi vaéng, khoâng hieåu sao ngöôøi yeâu cuûa Ngaøn bieát, anh ta moø ñeán nhaø thaêm. Ñoái dieän vôùi ngöôøi baïn cuõ, caùi caûm giaùc theøm ma tuùy troãi daäy. Khi coâ chuaån bò cuøng vôùi ngöôøi yeâu ra khoûi nhaø cuõng vöøa luùc gia ñình kòp trôû veà giöõ coâ ôû laïi.
Coøn ñoái vôùi Hoàng, khi chuùng toâi hoûi: Em coøn treû, em coù döï ñònh gì cho töông lai? Hoàng traû lôøi moät caùch töï tin: Em quyeát taâm laàn naøy ñoaïn tuyeät vôùi ma tuùy. Tuy em vaøo ñaây vöøa ñöôïc 4 thaùng nhöng em nhaän ra raèng,Trung taâm laø moâi tröôøng trong saïch, thaày coâ laø ngöôøi ñaùng tin caäy, nhöng chuùng em muoán thaønh coâng phaûi töï chieán ñaáu vôùi baûn thaân mình nhö moät ngöôøi lính thöïc thuï. Vaø phaûi bieát queân caùi gì ñaõ qua, vì baûn chaát cuûa ngöôøi nghieän – nam thì saún saøng boû tieàn, nöõ thì saún saøng baùn mình moãi khi leân côn nghieän.
Hieän nay HV ôû caùc trung taâm cai nghieän ( caû nam laån nöõ ) ñieàu ñöôïc hoïc chöõ, hoïc ngheà. Theo BS Duy: coù theå ñeán luùc ra tröôøng hoï chöa giuùp ñöôïc gì nhieàu cho xaõ hoäi nhöng ít ra cuõng giuùp ñöôïc cho gia ñình. Vôùi taát caû nhöõng noå löïc cuûa baûn thaân, xaõ hoäi, tröôøng traïi cuøng gaùnh vaùc traùch nhieäm höôùng caùc em vaøo chuaån möïc ñaïo ñöùc, chaéc chaén caùc em seõ hoaøn thieän ñöôïc nhaân caùch coøn khieám khuyeát cuûa mình. Tuy nhieân, theo nhaø xaõ hoäi hoïc Nguyeãn Thò Oanh: “ gia ñình laø raøo caûn vöõng chaéc nhaát ñoái vôùi ma tuùy, khi chieác raøo aáy thieáu hoaëc khoâng an toaøn thì khoâng coù goâng cuøm hay nhaø tuø naøo ngaên caûn caùc em sa ngaõ”. Vaø nhö tình côø, toâi ñoïc ñöôïc hai caâu thô trong quyeån nhaät kyù cuûa moät nöõ HV ôû TTCNMT Bình Trieäu vieát taëng cho meï mình nhaân ngaøy leã Xaù toäi vong aân: Meï ôi con höùa con chöøa / Giaû töø ma tuùy tìm veà töông lai.
Vaâng, con ngöôøi ai cuõng coù luùc sai laàm nhöng ñöøng bao giôø laäp laïi!
(Langdu4mua)
7 DAÏNG GIA ÑÌNH DEÃ BÒ MA TUÙY XAÂM NHAÄP
1. Gia ñình coù nhieàu tham voïng caù nhaân nhö: quyeàn chöùc, söï giaøu coù, danh tieáng . . .neân khoâng coù thôøi gian chaêm soùc con caùi.
2. Gia ñình traõi qua tai hoaï baát ngôø: hoaû hoaïn, thieân tai, cöôùp boùc. . .
3. Gia ñình coù nhieàu baát hoaø, luoân coù nhöõng xung ñoät veà kinh teá, hoaëc cha meï ly thaân, ly hoân.
4. Gia ñình khoâng toaøn veïn: moà coâi cha meï, gia ñình khoâng coù ñieàu kieän nuoâi döôõng.
5. Gia ñình quaù ngheøo hoaëc soáng baèng nguoàn trôï caáp.
6. Gia ñình coù moät ngöôøi nghieän ngaäp, côø baïc hoaëc loaïn luaân . . .
7. Gia ñình nuoâng chieàu quaù möùc, cho nhieàu tieàn saém nhöõng phöông tieän ñaéc tieàn.
* Vì lyù do teá nhò, caùc nhaân vaät trong baøi ñaõ ñöôïc ñoåi teân. |
|
Naèm caùch Tp.HCM 65 km veà höôùng ñoâng baéc, moät ngoâi laøng nhoû naèm ven beân QL 1A thuoäc ñòa phaän aáp Höng hieäp, xaõ Höng Loäc, huyeän Thoáng Nhaát, tænh Ñoàng Nai boãng roä leân hieän töôïng sinh ñoâi, sinh ba. Nhieàu ngöôøi cho raèng do hoï uoáng phaûi gieáng “nöôùc thaàn” neân môùi coù hieän töôïng laï, khieán cho moät vuøng queâ yeân tónh ít ai bieát boãng trôû neân soâi ñoäng. Nhaø giaøu thì toû ra thích thuù, nhaø ngheøo thì lo laéng, coøn ngöôøi voâ sinh thì nuoâi hy voïng.
LAØNG SINH ÑOÂI.
 AÁp Höng Hieäp cuõng gioáng nhö bao nhieâu laøng queâ bình dò khaùc ôû treân caùi daõy ñaát Nam boä naøy, quanh naêm möa thuaän gioù hoøa. OÂâng Nguyeãn Thöôøng, 70 tuoåi, ngöôøi gaén boù gaàn troïn ñôøi ôû ñaây cho bieát, daân goác ña phaàn laø ngöôøi theo ñaïo coâng giaùo töø caùc tænh mieàn Trung vaø mieàn Baéc di cö vaøo laäp nghieäp ôû nhöõng naêm 1945 vaø 1954. Ñôøi soáng cuûa hoï chuû yeáu döïa vaøo ruoäng raãy, chæ coù moät soá ít hoä laøm ngheà buoân baùn nhoû ven quoác loä neân noùi chung ngöôøi daân coøn ngheøo.
Tröôûng aáp oâng Traàn Ñình Danh, cho bieát toaøn xaõ coù 68 caëp sinh ñoâi, trong ñoù aáp Höng Hieäp chieám 47 caëp. Caëp song ñaàu tieân laø hai chò em Tröông Baïch Yeán vaø Tröông Huyønh Nga, sinh naêm 1974. Luùc baáy giôø chaúng maáy ai quan taâm, bôûi ñaáy laø hieän töôïng bình thöôøng trong ñôøi soáng xaõ hoäi. Vaøi naêm sau, moät caëp song sinh khaùc ñöôïc xaùc ñònh laø caëp song sinh thöù hai trong laøng laø anh em Nguyeãn Minh Mai vaø Nguyeãn Minh Hoaøng. Caëp song sinh naøy sau ñoù laáy hai chò em song sinh khaùc ôû Goø Coâng, Tieàn Giang. Hieän hoï ñaõ coù con nhöng khoâng coù song sinh.
 Tuy nhieân khi aáy ngöôøi ta vaãn chöa xem ñaáy laø nhöõng hieän töôïng khaùc thöôøng. Maõi ñeán khoaûng giöõa thaäp nieân 90 cuûa theá kyû 20, chuyeän sinh ñoâi ôû aáp Höng Hieäp boång roä leân vaø ñaõ trôû thaønh hieän töôïng, nhieàu gia ñình sinh ñoâi, sinh ba. Phaùt phaùo ñaàu tieân laø gia ñình chò Hoà Thò Thanh, khi chò coù mang choàng chò ñöa ñi khaùm thai, caû hai vôï choàng bieán saéc khi nghe baùc só thoâng baùo sinh ba, laïi laø ba “ quyù töû”. Vöøa möøng, vöøa sôï chæ vì gia ñình ngheøo sinh ra roài khoâng bieát laáy caùi gì ñeå nuoâi chuùng. Tuy nhieân noãi lo ñoù cuõng khoâng phaûi laø quaù lôùn, vì hai chaùu Thieân, Tam (chaùu Baûo ñaõ maát) ñeán nay vaãn khoûe maïnh, khoâi ngoâ.
 Moät naêm sau (1995), ñeán löôït gia ñình chò Hoàng haï sinh tieáp moät caëp “hoaøng nam” laø Anh Phi vaø Hoaøng Phi gioáng nhau nhö ñuùc. Saùt vaùch nhaø chò Hoàâng laø gia ñình anh Danh ( tröôûng aáp), vôï choàng anh ñaõ coù 4 beù gaùi lieân tuïc. Anh quyeát ñònh kieám theâm “thaèng cu” cho coù ngöôøi lo höông khoùi luùc veà giaø, neân khi vôï anh mang thai ñöôïc 5 thaùng anh noân noùng ñöa vôï ñi sieâu aâm, ñeán khi nghe baùc só noùi seõ sinh hai “thaèng cu”, chò toû ra lo laéng coøn anh thì nhaûy caån leân vì quaù möøng.
Trong ñôøi soáng gia ñình ngöôøi Vieät, duø muoán hay khoâng thì vaãn coøn moät soá ñoâng ngöôøi vaãn coøn quan nieäm troïng nam khinh nöõ.
Sau caëp song sinh cuûa gia ñình anh Danh (1997), laàn löôït trong aáp coù haøng loaït gia ñình sinh ñoâi khaùc nhö gia ñình oâng Daàn, oâng Vónh, chò Lieân, chò Nga,.. .
Oâng Danh cho bieát, ngöôøi daân ôû ñaây phaàn ñoâng coøn khoán khoù, sinh moät ñaõ nuoâi chaät vaät huoáng hoà sinh ñoâi. Neân thöôøng “taùi maët” moãi khi nghe baùc só baùo seõ sinh ñoâi. Noùi nhö daân gian “trôøi sinh voi sinh coû”, neân haàu heát caùc caëp song sinh ôû ñaây ñieàu raát toát töôùng, deã thöông vaø cuõng thaät deã nuoâi. Ña soá caùc chaùu ñang hoïc taïi tröôøng phoå thoâng cô sôû xaõ höng Loäc. Bôûi vaäy nhieàu gia ñình sinh ñoâi cho bieát hoï khoâng coøn lo laéng nhö luùc ñaàu maø toû ra coøn “khoaùi” sinh ñoâi nöõa.
GIEÁNG SNH ÑOÂI?
Theo oâng Nguyeãn Thöôøng ( cha cuûa chò Hoàng), coù khaù nhieàu gia ñình trong xoùm tröôùc khi haï sinh ñaõ duøng gieáng nöôùc cuûa nhaø oâng. Ñoù laø moät caùi gieáng nöôùc naèm beân goùc saân nhaø ñöôïc oâng ñaøo caùch nay hôn 40 naêm ñeå laáy nöôùc duøng cho sinh hoaït gia ñình. Gieáng coù ñoä saâu chöøng 15 meùt, nöôùc luùc naøo cuõng trong veo, oâng baûo uoáng soáng vaãn caûm nhaän ñöôïc vò ngoït hôn caùc gieáng nöôùc laän caän trong vuøng. Theá neân ngöôøi daân chung quanh hay ñeán xin veà ñeå sinh hoaït.
Naèm caùch gieáng nhaø oâng Thöôøng chöøng 10 meùt laø nhaø cuûa tröôûng aáp Danh. Vôï anh Danh keå: gia ñình tröôùc ñoù ñaõ coù boán thò “meïc”, ñeán khi caán thai laàn thöù 5 nhieàu ngöôøi trong nhaø baûo coi chöøng sinh ñoâi, maëc duø khoâng tin nhöng nhieàu luùc chò cuõng caûm thaáy hôi lo. Ñeán khi thai ñöôïc 5 thaùng chò ñi khaùm môùi taù hoûa bieát mình seõ sinh hai “thaèng cu”.
Khaùc vôùi gia ñình anh Danh, gia ñình oâng Daàn ñaõ coù 4 con tröôùc khi ñeán ñaây sinh soáng. Sau moät naêm an cö, vôï oâng mang thai hai ñöùa treû. Coøn gia ñình oâng Vónh, ngöôøi ñòa phöông chaùnh goác, sau ba laàn mang thai ñaõ haï sinh 6 “ nöõ hoaøng”. Hay nhö tröôøng hôïp cuûa chò Nga, töø nôi khaùc laáy choàng veà ñaây. Nhieàu ngöôøi baûo ñöøng duøng nöôùc gieáng, khoâng kheùo laïi sinh ñoâi. Chò cöù töôûng moïi ngöôøi moùi ñuøa, ñeán khi mang thai thì sinh ñoâi thaät …
Coù moät ñieàu khaù laï laø caøng xa caùc gieáng nöôùc cuûa oâng Thöôøng, oâng Danh hay oâng Daàn … thì tyû leä sinh ñoâi caøng giaûm. Vaø ñaëc bieät laø trong laøng hieän nay chöa ghi nhaän tröôøng hôïp naøo hieám muoän. Theo oâng Danh, do tieáng “laønh ñoàn xa” neân coù raát nhieàu caëp vôï choàng muoán sinh ñoâi, hoaëc voâ sinh töø TP.HCM, Vuõng Taøu, Bình Thuaän vaø nhieàu tænh ôû mieàn Taây tìm ñeán ñaây tröôùc laø ñeå “ nghía” caùc caëp sinh ñoâi, sau laø xin nöôùc gieáng. Oâng cuõng cho bieát sau ñoù coù vaøi caëp cuõng quay laïi caûm ôn vaø cho bieát hoï duøng nöôùc ñaõ coù keát quaû.
Cho ñeán nay ñaõ coù raát nhieàu nhaø khoa hoïc trong vaø ngoaøi nöôùc veà ñaây khaûo saùt, nhöng nguyeân nhaân vì sao coù hieän töôïng sinh ñoâi moät caùch dò thöôøng ñoái vôùi hoï vaãn coøn laø moät aån soá. Nhöng cuõng coù moät ñieàu ñöôïc tröôûng aáp Danh ghi nhaän laø töø naêm 2003 ñeán nay, aáp Höng Hieäp khoâng coù theâm caëp sinh ñoâi naøo nöõa! Lyù giaûi hieän töôïng baát thöôøng treân, nhaø khoa hoïc Nguyeãn Phuùc Giaùc Haûi, trung taâm nghieân cöùu veà tìm naêng con ngöôøi cho raèng ñaây coù theå laø do nguoàn nöôùc, khí haäu, thoå nhöôõng ñaõ taùc ñoäng ñeán caùc hoaït ñoäng sinh hoïc cuûa con ngöôøi.
Ñöôïc bieát ngoaøi laøng sinh ñoâi ôû Höng Hieäp, Vieät Nam coøn coù vaøi laøng sinh ñoâi khaùc nhö ôû Nghi Loäc( Ngheä An), hoaëc nhö ôû Xoùm Chaùy, P3, Q.Goø Vaáp TP.HCM cuõng coù hôn chuïc caëp sinh ñoâi.
(Langdu4mua)
|
|
THƠ ĐIÊN … THỨ THIỆT.
(Đây là tập thơ tuyển của một số thi nhân đã, và đang điên có tên sau đây: Thiện- Quang, Thích - Ảo - Giác, Hồng - Đức – Tâm, Lê –Hoàng - Thuý, Trần - Từ - Hương, Bùi - Giáng, Nguiễn - Ngu – Í).
Thay lời tựa:
“Khi nào tôi oà lên khóc, hay gào thét như người điên lúc bấy giờ tôi mới làm thơ được”. Thi sĩ Hàn Mặc Tử nhận thấy những lúc tâm hồn bị dao động mạnh, những lúc lòng tràn đầy trắc ẩn, uất khúc, là những nàng thơ đến với thi sĩ. Sự thật là phần đông các văn nghệ sĩ đều có biệt tài, đều sống với một tâm trạng đặt biệt, khác thường và sự thật tác phẩm cả họ cũng đượm tính cách khác thường đó.
Hành động và ý nghỉ của họ, chúng ta cho là kỳ quặc, khó hiểu, không thực tế. Họ đang sống với một sức sống mãnh liệt và đang tìm một lối thoát cho chính tâm hồn họ.
Có người tự giải thoát bằng cách quên lãng để không còn nhớ nỗi đau đớn. Có người tự dốn ép tình cảm vào tiềm thức để tranh sống hằng ngày và tỏ ra mình là người bình thường. Nhưng có người lại thành thật, dám cất giọng nguyền rủa trời đất, nguyền rủa người đời tệ bạc, làm mất trật tự an ninh, trật tự công cộng đến nỗi bị nhốt vào nhà thương điên.
Những bài thơ trong tuyển tập này là sáng tác của những người có tâm bịnh thật chớ không phải những người giả bịnh để tìm sự độc đáo. Chúng tôi rất quý những bài thơ này vì nó giúp chúng ta hiểu được tâm trạng của người bịnh nhiều hơn, đồng thời nó cũng giúp cho người bịnh tháo cũi sổ lòng cho trạng thái lo âu, cho mặc cảm tâm tư của họ.
Bạn đọc không nên lo sợ sẽ nhiễm “chất điên”, khi đọc qua thơ người bịnh. Vì thật ra trong vô thức chúng ta không khác gì vô thức người bịnh, có khác ở chỗ chúng ta quen sống hằng ngày với ý thức và lý trí mà thôi. Chúng ta rất sợ bộc lộ những tình cảm và ham muốn thầm kín ra bên ngoài, và khi bị chi phối bởi bề ngoài quá nhiều, chúng ta quên mất con người thật của mình, biết đâu đó cũng là hình thức thác loạn.
… Và đây biết đâu cũng là dịp để chúng ta trở về với con người thực của chính mình, bằng cách phân tách và nghiền ngẫm lời thơ của người bịnh!
Tôi Bán Quán
Thích - Ảo - Giác*
Tôi bán quán cho đời vui chút chút,
Treo óc gan nhưng giữ lại tấm lòng.
Quán tôi khách cũng khá đông,
Bán đồ dở ẹt bày trong hai hàng.
Trà Vô thức hương lan cùng ngách,
Rượu cảm tình mời khách bốn phương.
Ảo giác lại có chanh đường.
Khích động nước ngọt tình thương mát lòng.
Sữa “tha thứ” cà phê “thống nhứt”,
Khách uống vào thấm … nhứt tâm can.
Hút thêm điếu thuốc “Điên gàn”’
Thẩn thờ nhả khói thế gian đùng đùng.
Hồn theo khói mây lung “Ảo ảnh”,
Gẫm cho đời chán cảnh nhớp đen.
Lửa than sắp tắt, nhúm nhen,
Đốt lò Đất Nước lên men cô hồn.
Khách về hết, chủ còn thơ thẩn,
nhìn trời cao vơ vẩn tâm hồn.
Quán ta giờ (bán) sạch căm hờn,
Vắng mình vắng bóng ta còn “dê rô”!
15- 8- 1967.
ooo
Trăm Bịnh Đua nở
Thích - Ảo – Giác*
Dưỡng trí viện, đất lành tại thế,
Sống trần truồng mặc kệ chê bai.
Để cho xâ xe kéo dài…
Ung dung tự tại miệt mài cuồng điên.
Miệng liên miên Tam- Hoàng Ngũ - Đế,
Còn thể thân hôi cá tanh cơm.
Miễn cho ai thích làm xôm,
Kinh phong té ngửa, lom khom cô thầy.
Có kẻ ăn cay, nuốt bậy,
Trây phẩn ra cười lạy thinh không.
Ăn dơ mà sạch tấm lòng,
Còn hơn ăn cắp…, ai hòng giấu ai!
Ảo cuồng vọng làm chi tại thế?
Mộng đế vương làm té thiên đình,
Sáng đêm ngồi cứ làm thinh,
Đáng bài nghiền ngẫm cầm binh mới tài.
Khích động não lăng xăng lích xích,
Phải làm lung cho con nít biết oai!
Thích chi không biết cười hoài.
Trên trời dưới đất còn ai anh hùng?
Hồi hoàn não lại lung tung,
Không thành đại mộng, ai dám dùng (cái) thằng ta?
Ở đây, thế giới lạ mà,
Trăm bịnh đua nở trăm hoa đua cười.
Đời điên mà lại vui tươi!
4 - 8 - 1967
Dân Điên Tự Tố Khổ
Thích -Ảo – Giác*
Ngâm thơ ta uống rượu ngon,
Cạn bầu thế sự cho mòn sầu sâu.
Việc đời để nữa còn lâu,
Đường đao trảm thủ rơi đầu hùm thiêng.
Chớ nào ta phải đồ điên,
Mẹ cha (ta) thờ kính hùm thiêng (ta) đâu thờ!
Anh hùng không thể làm ngơ,
Cọp, voi khiếp vía, văn thơ kinh hồn.
Việc đời lắm sự buồn nôn,
Lánh xa người thú ta nằm cầu mà cầu tiêu.
Ở đây không có quỉ yêu,
Triền miên điên giấc còn hơn điện vàng.
Ta, ly não con người thoát tục,
Bần não thời trở lại người ngu.
Vậy ta dốc chí mà tu,
Lập nước điên quấc Đại- ngu- thái – bình.
Ta vô não tâm hồn bất động,
Ngồi nhìn ngay không rống tiếng chi.
Mặc cho mua gió li bì,
Thách xem con tạo làm gì được ta?
Trời với Đất, ai cao, ai thấp,
Gấp tu hành, trời lại càng xa.
Đất này thêm thúi thêm tha,
Người đời càng sớm ra mà tha ma
Hoả vọng, xương sống lại già,
Xung lên bán cả… chúa, bà, hỡi ôi!
Đừng hãnh diện đời nguời thơm phức,
Cũng có ngày hoá cứt nơi đây.
Khiến cho xã hội vui lây,
Ngoại bang nghe tiếng vào ngay… địa đàng.
Ai độc tài cho bằng thằng Hít,
khối người khôn bưng đít tung hô.
Cho thằng lãnh tụ đất bô,
Năm châu vỡ mặt, cũng nhờ… chứng điên.
Người dương thế khoe khoang yến sáng,
Kẻ mộng du lại khoái màn đêm,
Đi trên đường mắt nhắm cứ đi,
Lầm kì mộng + thực ai bì,
Cả hai lẫn lộn vậy thì sướng không?
Đây,
Ba tượng phật uy nghiêm đánh thức,
Để con người trở lại tâm linh,
Ngân nga chiên chúa cầu kinh,
Thả hồn thoát tục, chứng minh đại đồng.
Ai ơi xi vào cho đông!
5 - 8 – 1967
*Ông sinh 1929, tại Rạch Giá, Kiên Giang, trong một gia đình nông dân. Lúc thiếu thời ông thường hay đau yếu, bịnh tật, có lần bị bại hai chân trong một thời gian dài. Năm 32 tuổi bị bịnh tâm trí, suốt thời gian dài bảy năm sống trầm lặng, ưu tư, lắm lúc lắng nghe tiếng vô hình quở phạt. Nhiều lần ông quyên sinh nhưng được cứu chữa kịp thời.
Trong một thời gian dài ông nằm điều trị tại Dưỡng Trí Viện, gia đình ông có nhiều thay đổi đáng tiếc, ba đứa con cũng chung số phận. Ông chứng kiến cảnh đổ vỡ ấy ngày ông phục hồi tâm trí. Và ông cũng bắt đầu làm thơ từ dạo ấy , như để cởi mở tâm tình…
|
|
“ Qua traõi nghieäm cuoäc ñôøi cuøng vôùi quan nieäm ngöôøi xöa “xöôùng ca voâ loaøi”, neân oâng luoân mong muoán caùc con mình sau naøy phaûi laø nhöõng baùc só, kyõ sö môùi ñaûm baûo moät töông lai chaéc chaén” – nhaïc syõ Phaïm Duy ñaõ töøng baøy toû yù nguyeän vôùi caùc con mình nhö vaäy. Theá nhöng, moät trong nhöõng ñöùa con yeâu quyù cuûa oâng laø ca syõ Duy Quang khi môùi 13, 14 tuoåi ñaàu chaúng nhöõng khoâng theo yù nguyeän cuûa cha maø ngoaøi giôø hoïc coøn troán nhaø ñi chôi nhaïc. Vaø roài taøi naêng cuûa anh ñaõ sôùm ñöôïc coâng chuùng thöøa nhaän . . .
TRÔÛ THAØNH DANH CA TÖØ MOÄT TAI NAÏN.
Sau gaàn 20 naêm xa queâ theo gia ñình ñònh cö ôû Myõ, naêm 1995, laàn ñaàu tieân Duy Quang veà laïi queâ nhaø. Anh thaät söï ngôõ ngaøng veà söï ñoåi thay cuûa ñaát nöôùc, ñôøi soáng aâm nhaïc trong coâng chuùng soâi ñoäng chaúng keùm gì haûi ngoaïi. Tuy chöa ñöôïc pheùp bieåu dieãn nhöng sau laàn ñoùù, ñieàu ñaën moãi naêm 2 laàn oâng laïi trôû veà queâ höông, cho ñeán cuoái naêm 2002 thì anh quyeát ñònh xin ôû haún laïi Vieät Nam.
Ca syõ Duy Quang taâm söï: Toâi coù ñöôïc caùi mai maén laø xuaát thaân trong moät gia ñình coù truyeàn thoáng aâm nhaïc. Cha toâi laø nhaïc syõ Phaïm Duy, moät trong nhöõng nhaïc syõ coù teân tuoåi luùc baáy giôø. Cho neân caùi chaát nhaïc ôû oâng coù leõ ñaõ truyeàn sang maáy anh em chuùng toâi töø thuôû coøn trong buïng meï. Bôûi vaäy, khi coøn laø moät caäu beù môùi 13, 14 tuoåi ñaàu, toâi ñaõ ñam meâ ca haùt vaø öôùc muoán lôùn leân seõ trôû thaønh moät ca syõ. Öôùc muoán thaät ngaây thô, trong saùng nhöng naøo daùm thoá loä vôùi ai, vì sôï cha bieát ñöôïc seõ la raày. Theá laø moät mình aâm thaàm thöïc hieän öôùc muoán, saùng mang caëp ñeán tröôøng, chieàu veà troán nhaø ñi hoïc nhaïc. Saún loøng ñam meâ vaø moät chuùt naêng khieáu baåm sinh, 3 naêm sau toâi ñaõ maïnh daïn böôùc vaøo ñôøi kieám soáng baèng ngheà ñaùnh ñaøn, vaø roài nhanh choùng trôûø thaønh moät tay chôi Guitar Bass khaù noåi ôû caùc saân khaáu cuûa Saøi Goøn luùc aáy.
Khoâng chæ bieát chôi nhaïc cuï, anh coøn noåi danh vôùi nhöõng baûn nhaïc Taây aâu coù giai ñieäu maïnh, treû trung. Chöa ñaày 2 naêm ñöùng treân saân khaáu, nhöng ñöôïc khaùn giaû bieát tôùi nhö moät ngheä só ña taøi. Bôûi anh coù theå chôi “solo”, vöøa ca nhaïc Taây vöøa ñeäm ñaøn. Ñoù laø vaøo nhöõng naêm 1969 – 1970, khi aáy anh môùi 19 tuoåi. Vaø cuõng phaûi coâng taâm maø raèng, haàu heát caùc ca syõ thaønh danh vaøo nhöõng thaäp nieân 60 - 70 cuûa theá kyû tröôùc, khi böôùc leân saân khaáu phaûi bieát chôi ít nhaát moät nhaïc cuï naøo ñoù. Anh cuõng khoâng ngoaïi leä, ñeå doïn ñöôøng cho nghieäp ca haùt cuûa mình anh ñaõ choïn ngoùn sôû tröôøng laø chôi Guitar Bass. Cuõng chính vì vaäy maø vaøo nhöõng naêm 1969 – 1972, anh cuøng vôùi gia ñình ñöùng ra thaønh laäp ban nhaïc vôùi teân goïi The Dreamers. Trong ñoù caùc thaønh vieân Duy Quang chôi Bass, Duy Minh chôi troáng, Duy Huøng chôi Guitar, Duy Cöôøng chôi Piano …
Luùc baáy giôø, cha cuûa anh nhaïc syõ Phaïm Duy cuõng ñaõ böôùc vaøo giai ñoaïn saùng taùc sung söùc. OÂâng vieát nhieàu ca khuùc môùi nhö Hai möôi naêm tình laän ñaän, Thaø nhö gioït möa … Roài nhö duyeân nôï, Duy Quang thöû tìm ñeán doøng nhaïc tröõ tình cuûa cha vaø anh ñaõ beùn duyeân töø daïo ñoù. Vôùi chaát gioïng traàm, saâu laéng ñöôïc coi nhö laø moät thieân phuù ñaõ ñöa anh hoøa vaøo nhöõng baûn tình ca luùc naøo khoâng ai hay bieát. Bôûi tröôùc ñoù vaø ngay caû khi aáy, chöa ai moät laàn nhìn thaáy anh leân saân khaáu ca nhaïc Vieät. Vaø roài, “töø moät tai naïn”, anh noùi, böôùc ngoaëc caàm ca ñaõ ñöa anh ñeán vôùi nhöõng baûn nhaïc Vieät. Ñoù laø vaøo moät laàn trong ban nhaïc, gaàn ñeán giôø khai maïc, tin ca syõ chính bò beänh khieán cho moïi ngöôøi boái roái. Sau khi hoäi yù chôùp nhoaùng, Duy Quang ñöôïc choïn laø ngöôøi “ñoùng theá vai”. Anh nhôù, baûn nhaïc Vieät ñaàu tieân anh ca treân saân khaáu hoâm aáy laø Ngaäm nguøi ( nhaïc Phaïm Duy, thô Huy Caän), khi lôøi ca cuoái cuøng kheùp laïi anh ñöôïc khaùn giaû ñoùn nhaän nhieät thaønh. Khoâng chæ rieâng anh, caû ban nhaïc cuõng toû ra baát ngôø tröôùc khaû naêng aâm nhaïc thieân phuù cuûa anh. Coøn anh, sau laàn haùt ñaàu tieân naøy “ thaáy khaùn giaû khoâng ñuoåi xuoáng neân haùt tôùi luoân”. Sau laàn aáy, anh daàn queân nhaïc Taây vaø say meâ ñeán vôùi nhaïc Vieät nhö moät cô duyeân. Haøng ñeâm anh coù maët ôû caùc phoøng traø cuûa Saøi Goøn nhö Queen bee, My love, Press, Töï do … vôùi nhöõng doøng nhaïc tröõ tình cuûa Ñoaøn Chuaån – Töø Linh, Phaïm Duy, Ngoâ Thuïy Mieân.
Sau 3 naêm ca haùt, môùi 21 tuoåi ñaàu anh noåi leân giöõa laøng nhaïc Saøi Goøn nhö moät hieän töôïng beân caïnh caùc ca syõ gaïo coäi nhö Thaùi Chaâu, Sôn Ca, Leä Thu … Anh taâm söï: Ngaøy xöa aâm nhaïc khoâng laø kyû ngheä, noù ñeán moät caùch töï nhieân; ngöôøi ngheä syõ ñi vaøo aâm nhaïc baèng moät coõi loøng ñam meâ, hoàn nhieân, khoâng toan tính. Coøn ngaøy nay nghieäp ca haùt coù phaàn deã chòu hôn, nhu caàu khaùn giaû cuõng nhieàu hôn. Bôûi vaäy lôùp ca syõ baây giôø mai maén hôn tröôùc nhieàu. Kyû thuaät, coâng ngheä thu aâm, trình dieãn cuõng hieän ñaïi, ñaày ñuû hôn.
TOÂI YEÂU TIEÁNG CUÛA TOÂI TÖØ KHI MÔÙI RA ÑÔØI.
Sau naêm 1975, Duy quang gia nhaäp ñoaøn Vaên coâng Thuyû lôïi 9, thuoäc Boä Thuûy lôïi, vaø laøm tröôûng ñoaøn. Naêm 1977, anh chuyeån veà ñoaøn Kòch noùi Kim Cöông, ôû ñaây anh gaëp laïi caùc ca syõ Thaùi Chaâu, Sôn Tuyeàn, Leä Thu … anh truï laïi ñoä hôn moät naêm thì theo gia ñình sang Phaùp ñònh cö. Soáng giöõa ñaát khaùch queâ ngöôøi, anh keå thænh thoaûng môùi ñi ca thoâi vì ngöôøi Vieät luùc naøy ôû Phaùp coøn ít. Bôûi vaäy hôn moät naêm soáng taïm cö chôø sang Myõ, ngoaøi moät vaøi laàn ñi haùt thôøi gian coøn laïi anh ñi laøm ngheà xaây döïng ñeå kieám soáng. Laø moät ngöôøi raát say meâ coâng vieäc, neân vöøa ñaët chaân ñeán Myõ, vieäc ñaàu tieân anh laøm laø ñi hoïc ngheà ñieän töû. Moät naêm sau ra tröôøng vôùi ngheà Caùn söï ñieän töû trong tay, tröø nhöõng ngaøy ñi laøm trong tuaàn, toái cuoái tuaàn naøo anh cuõng tìm ñeán vôùi aùnh ñeøn saân khaáu. Anh noùi: “ khoâng ca khoâng chòu noåi”. Vaø roài anh nhaän thaáy baø con vaãn daønh cho tieáng haùt cuûa anh nhöõng lôøi taùn thöôûng nhö ngaøy naøo. Theá laø anh boû haún ngheà ñieän töû, cuøng gia ñình môû phoøng thu aâm vaø ñi löu dieãn khaép caùc tieåu bang.
Naêm 2002, anh noùi ñoù laø naêm “bi kòch” trong cuoäc ñôøi. Gia ñình tan vôõ, trong loøng khoâng coøn chuùt gì höùng khôûi cuûa nghieäp caàm ca. Ñuùng luùc coù yù ñònh boû ngheà, may thay cuõng laø luùc coù ngöôøi baïn “tri aâm” ruû veà Vieät Nam. Ñaây cuõng laø laàn veà queâ thöù 10, khoâng ngôø chuyeán ñi naøy gioáng nhö ngöôøi cheát ñuoái vôù ñöôïc phao, anh tìm ra leõ soáng vaø nieàm höùng khôûi môùi ôû saân khaáu queâ nhaø. Theá laø anh quyeát ñònh xin ôû laïi luoân nôi queâ cha ñaát toå. Nhöng coù leõ nieàm vui lôùn nhaát trong söï nghieäp ca haùt cuûa anh keå töø khi veà laïi queâ nhaø laø ñöôïc môøi tham gia chöông trình nhaïc hoäi Duyeân daùng Vieät Nam 14. Anh cho bieát, anh xin ban toå chöùc cho mình ñöôïc trình baøy nhaïc phaåm “ruoät” Tieáng queâ höông. Lôøi ca vöøa döùt, tieáng voã tay raàn raàn. Anh thaät khoâng ngôø traõi qua nhöõng naêm thaùng xa nhaø, lôøi ca tieáng haùt cuûa mình vaãn coøn ñöùng ñöôïc trong loøng ngöôøi haâm moä, ñaáy laø haïnh phuùc lôùn cuûa ngöôøi ngheä syõ.
Sau quyeát ñònh “veà queâ” ñuùng luùc vaø ñaày mai maén - anh noùi, anh mua luoân coå phaàn Phôû 24. Vaø döôøng nhö loøng trôøi cuõng chieàu theo yù anh, moät phoøng traø mang teân Tình ca treân ñöôøng Phoå Quang, Q.Taân Bình, Tp.HCM laïi ra ñôøi vaø nhaän ñöôïc söï chaøo ñoùn nhieät thaønh cuûa nhöõng ngöôøi meán moä. Theo anh phoøng traø seõ laø nôi hoø heïn cuûa nhöõng ñoâi tình nhaân yeâu nhaïc. Tuy noùi vaäy, song anh khoâng daáu muïc ñích cuûa mình laø nhaèm “nuoâi döôõng” doøng nhaïc tröõ tình, sang troïng vaø hôi keùn khaùch moät chuùt cuûa Vaên Cao, Ñoaøn Chuaån, Töø Linh, Ngoâ Thuïy Mieân, Phaïm Duy … vaø anh tin raèng khaùn giaû seõ yeâu thích.
Ngoaøi caùc nhaïc cuï ñöôïc anh “rinh” veà töø nöôùc ngoaøi, phoøng traø coøn laø nôi ñeå caùc ca syõ moät thôøi vang boùng, ca syõ treû theå hieän taøi naêng. Qua kinh nghieäm baûn thaân, anh cho raèng teân tuoåi ca syõ phoøng traø khoâng quan troïng, quan troïng laø laøm sao cho ca syõ haùt ôû ñaây khaùc bieät nhöõng nôi khaùc. Ñoù môùi laø khoù, chính vì vaäy coâng taùc bieân taäp phaûi sao cho phuø hôïp vôùi chaát gioïng cuûa ca syõ, moãi lôøi ca caát leân phaûi chuyeân chôû ñöôïc yù töôûng cuûa ca töø, doøng nhaïc maø mình choïn. Thöïc teá trong nöôùc coù raát nhieàu ca syõ treû taøi naêng, nhöng do hoï khoâng bieát “luyeän” theo sôû tröôøng maø “ chaïy” theo sôû ñoaûn ( trong doù coù thoùi quen haùt nheùp) neân raát khoù thaønh danh. “ Ca syõ thaønh danh hay khoâng coøn tuøy theo nhaïc phaåm”, nghó vaäy neân anh luoân trung thaønh vôùi nhöõng gì anh yeâu./.
(langdu4mua).
|
|
Hôn nöûa theá kyû qua, caâu chuyeän veà kho baùu treân ñænh nuùi Taøu thuoäc xaõ Phöôùc Theå, huyeän Tuy Phong, tænh Bình Thuaän do quaân ñoäi Nhaät Hoaøng choân daáu tröôùc khi boû chaïy hoài cuoái theá chieán thöù II ñaõ ñöôïc nhieàu ngöôøi theâu deät nhö moät huyeàn thoaïi. Cuoái naêm 1993, huyeàn thoaïi aáy ñöôïc nhaéc tôùi nhieàu hôn khi coù moät ngöôøi ñaøn oâng ngoaøi 70 tuoåi laø oâng Traàn vaên Tieäp (sn:1915) ñaõ boû ra 3 tyû ñoàng ñeå thaêm doø, khai thaùc baèng phöông tieän thuû coâng. Sau 6 naêm “ñuïc nuùi tìm vaøng” khoâng coù keát quaû, ngaøy 7-4-1999, UBND tænh Bình Thuaän ñaõ cho chaám döùt huyeàn thoaïi aáy baèng Quyeát ñònh 665/ QÑ- CT- UBBT, buoäc oâng Tieäp phaûi khoâi phuïc laïi hieän traïng ban ñaàu. Ñeán ñaây, nhöõng töôûng huyeàn thoaïi veà kho baùu maõi bò choân vuøi, naøo ngôø trong nhöõng ngaøy giaùp teát Nguyeân ñaùn 2003, boãng xuaát hieän moät oâng giaø gaàn 80 tuoåi treân ñænh nuùi Taøu, keá tuïc coâng vieäc cuûa oâng Tieäp tröôùc ñaây, laøm soáng daäy huyeàn thoaïi cuûa ngaøy naøo. Nhieàu ngöôøi toû ra nghi ngôø, leân nuùi xem thöû vaø hoï ngaïc nhieân khi nhaän ra oâng gìa chính laø cöïu Bí thö tænh Uûy tænh Thuaän Haûi cuõ – oâng Leâ vaên Hieàn (sn 1925) . Theá nhöng, loøng tin “trong nuùi coù vaøng” ñaõ khieán cho oâng trôû thaønh naïn nhaân cuûa moät troø löøa ñaûo.
TÖØ MOÄT KHO BAÙU HUYEÀN THOAÏI.
Cuoái Ñeä nhò theá chieán, 84 taøu chieán cuûaHaûi quaân Hoaøng Gia Nhaät bò khoâng quaân ñoàng minh oanh kích chìm ngay trong vònh Caø Naù 66 chieác, 18 chieác coøn laïi bò thöông “leát” chaïy ra Cam Ranh, Bình Tuy roài Vuõng Taøu. Haïm ñoäi naøy ñaûm traùch di chuyeån vaøng baïc chaâu baùu ñi choân daáu phuïc vuï cho haäu chieán. Sau naêm 1945, nhöõng tin ñoàn nhö theá ñöôïc truyeàn mieäng trong giôùi taøi xeá ñöôøng daøi, roài lan nhanh sang giôùi thaàu khoaùng ôû mieàn Ñoâng vaø Trung boä. Luùc baáy giôø trong soá ñoù coù thöông gia Traàn vaên Tieäp – ngöôøi ñang sôû höõu haøng chuïc chieác xe taûi, chuyeân khai thaùc, vaän chuyeån laâm saûn töø Ñaéc Laéc, Laâm Ñoàng ,Kon Tum, Bình Thuaän … veà Saøi Goøn. Nhöõng tin ñoàn nhö treân moãi luùc moät nhieàu, khieán cho oâng phaûi ñeå taâm. Cuoái thaùng 2- 2003, tieáp chuùng toâi taïi ngoâi Töø ñöôøng cuûa gia toäc, naèm treân ñöôøng Nguyeãn Troïng Tuyeån, P.15, Q. Phuù nhuaän, Tp.HCM, oâng keå: Tình côø vaøo cuoái naêm 1957, oâng quen bieát baø Ñöùc Haïnh, tröôùc laø vôï cuûa moät voõ quan Nhaät, coù nhaø ôû ñöôøng Taï Thu Thaâu, Q1, Saøi Goøn. Sau nhieàu laàn lui tôùi, oâng hoûi doø veà tin ñoàn kho baùu, baø cho bieát giöõa naêm 1943, baø cuøng moät soá ngöôøi khaùc ñöôïc choàng giao cho goùi moät soá löôïng lôùn vaøng baèng moät loaïi giaáy daàu maøu xanh reâu, sau ñoù xeáp vaøo 6 xe Cam nhoâng , chôû ñi ñaâu baø khoâng roõ. Töø ñoù oâng caøng ñeå taâm hôn ñeán soá vaøng lôùn maø quaân ñoäi Nhaät coù khaû naêng coøn choân daáu ôû Vieät Nam.
Maõi ñeán khoaûng thaùng 5-1990, oâng Chu Leã – moät thöông gia ngöôøi Ñaøi Loan ñang laøm aên ôû Tp.HCM chuû ñoäng tìm ñeán Töø ñöôøng cuûa oâng môøi hôïp taùc tìm kieám kho baùu maø theo oâng Leã tieát loä, raèng Nhaät Boån choân daáu khoaûng 700 taán vaøng ôû moät quaû nuùi naèm saùt bôø bieån huyeän Tuy Phong, Bình Thuaän. Song, oâng Tieäp töø choái. Tuy vaäy tröôùc haáp löïc cuûa kho baùu, oâng khoâng theå laøm ngô ñöôïc nöûa. Sau nhieàu laàn vaøo ra Bình Thuaän, oâng ñöôïc moät ngöôøi daân ôû xaõ Phöôùc Theå laø oâng Möôøi Caän daãn leân nuùi Taøu vaø chæ cho bieát : “Boá toâi caên daën laïi toâi, Nhaät coù choân taïi ñaây hai haàm. Moät haàm lôùn, moät haàm nhoû. Vaøng nhö cuûi khuùc, ai coù phöôùc môùi laáy ñöôïc” ( Boá oâng Möôøi Caän laø moät trong soá ít ngöôøi troán thoaùt sau khi bò Nhaät baét ñi laøm phu naêm 1943 ôû vuøng naøy). Sau ñoù oâng Tieäp coøn ñöôïc anh thôï ñaù Traàn AÙnh, nguï Thò traán Lieân Höông, Tuy Phong, ñöa leân nuùi Taøu vaø vieát baûn cam ñoan raèng: “ oâng noäi toâi laø cuï Traàn Mua, laøm cai ñöôøng saét taïi nhaø ga Vónh Haûo. Moät hoâm (1943) boãng thaáy treân nuùi xuaát hieän aùnh ñeøn saùng röïc, khieán oâng chuù yù. Vaø nhieàu ngaøy sau ñoù , aùnh ñeøn ñöôïc keùo daøi töø chieác taøu thuûy ñang ñaäu beân döôùi leân ñeán löng chöøng nuùi, xa xa coù hieán binh Nhaät ñöùng canh. Ñeán khoaûng naêm 1968 – 1969 , ba toâi laø Traàn Baêng, nguyeân laø trung ñoäi tröôûng trung ñoäi trinh saùt cuûa cheá ñoä cuõ. Moät hoâm nhaän ñöôïc leänh khaån caáp phaûi leân ngay nuùi Taøu, canh gaùc cho moät chieác tröïc thaêng. Töø trong maùy bay, 3 ngöôøi Myõ maëc thöôøng phuïc böôùc ra, dôû baûn ñoà ngaém phöông höôùng roài ñoùng 4 coïc saét ôû 4 goùc vaø moät coïc ôû giöõa goïi laø coïc trung öông. Sau naêm 1975, toâi leân nuùi nhieàu laàn vaãn thaáy caùc coïc coøn nguyeân veïn”. Xaâu chuoåi laïi caùc tin ñoàn coäng vôùi nhieàu laàn thò saùt nuùi Taøu, oâng Tieäp vaãn chöa thaáy ñuû ñoä tin neân khoâng daùm quyeát ñònh ñaàu tö.
ÑEÁN TAÁM BAÛN ÑOÀ “GIA PHAÛ GOÁC”
Ñaàu naêm 1992, oâng Leâ vaên Hieàn naém ñöôïc nguoàn tin: “naêm 1943, quaân ñoäi Nhaät coù choân daáu taøi saûn quí ôû nuùi Taøu”. OÂng lieàn ñeà nghò chính quyeàn ñòa phöông cho toå chöùc thaêm doø, tìm kieám, khai quaät. Chính quyeàn tænh Bình Thuaän traû lôøi: “ Vieäc ñoù coù theå coù, coù theå khoâng coù neân chính quyeàn khoâng ñöùng ra toå chöùc khai quaät, tìm kieám”. Tuy vaäy chính quyeàn coù gôïi yù vôùi oâng : Anh bieát ai coù khaû naêng thì vaän ñoäng hoï ñöùng ra thaêm doø, khai quaät. Cuoái naêm ñoù oâng Hieàn cuøng vôùi oâng Haù ( nguyeân laø caùn boä Sôû coâng nghieäp tænh Thuaän Haûi) tìm ñeán nhaø oâng Tieäp ôû Tp.HCM cung caáp nguoàn tin naøy. Ñoàng thôøi vaän ñoäng oâng Tieäp ñöùng ra xin pheùp Chính phuû cho thaêm doø tìm kieám. Ngaøy 16-10-1993, UBND tænh Bình Thuaän ra Quyeát ñònh 1219/ UBBT, cho pheùp oâng Tieäp ñöôïc thaêm doø, khai thaùc ñieåm nghi laø coù choân daáu taøi saûn taïi nuùi Taøu trong thôøi haïn 90 ngaøy.
Trong thôøi gian khaù daøi töø 1993 ñeán thaùng 4 – 1999, coâng trình bò ñình chæ gaàn 10 laàn , do heát pheùp khai quaät. Vaø moãi laàn nhö vaäy, oâng Hieàn phaûi töø Tp. HCM khaên goùi ra taän Bình Thuaän xin giaáy pheùp gia haïn cho oâng Tieäp. Theá nhöng, gaàn 6 naêm trôøi khai quaät, toán haøng tyû ñoàng , song oâng Tieäp vaãn khoâng tìm thaáy “daáu veát” gì cuûa kho baùu. Ngaøy 7-4-1999, UBND tænh Bình Thuaän cho chaám döùt hoaït ñoäng thaêm doø cuûa oâng Tieäp. Moät laàn nöõa oâng Hieàn laïi ñeán gaëp laõnh ñaïo tænh xin ñöôïc xem xeùt cho tieáp tuïc thaêm doø, tìm kieám. Luùc baáy giôø Bí thö tænh uûy oâng Ñinh Trung khaúng ñònh vôùi oâng Hieàn raèng: “ khoâng coù vieäc Nhaät choân daáu taøi saûn gì ôû nuùi Taøu, phaûi chaám döùt thoâi” .
Tröôùc thöïc teá nhö vaäy, nhöõng töôûng vieäc khai quaät kho baùu ñöôïc chaám döùt vónh vieãn. Naøo ngôø hôn hai naêm sau, ngaøy 15-10-2001 UBND tænh laïi ra Quyeát ñònh 2592 cho pheùp oâng Tieäp quay trôû laïi thaêm doø. Laàn naøy, oâng Tieäp hôïp ñoàng maùy khoan lieân tuïc 15 ngaøy ñeâm vaø haøng chuïc lao ñoäng ñaøo bôùi thuû coâng. Nhöõng hoá ñaù ñaøo saâu coù tôùi 10 meùt nhöng vaãn khoâng tìm thaáy ñöôïc baát cöù vaät gì ñaùng tin caäy. Moät laàn nöõa giaáy pheùp laïi heát haïn! Theá nhöng vì lôïi ít cuûa ñaát nöôùc , cuûa nhaân daân vaø loøng tin vaøo “kho baùu” – nôi oâng töøng sinh soáng vaø naém giöõ cöông vò cao nhaát neân ñaõ thoâi thuùc oâng ñeán gaëp laõnh ñaïo tænh. Vaø roài ngaøy 28-5 – 2002, UBND tænh coù coâng vaên 1476 cho pheùp ñöôïc gia haïn tìm kieám ñeán ngaøy 31- 12- 2002, ñaây cuõng laø hôøi haïn cuoái cuøng neáu khoâng ñöôïc phaûi chaám döùt.
Do giaáy pheùp gia haïn quaù “gaét”, trung tuaàn thaùng 10-2002, oâng Tieäp ñích thaân ra taän huyeän Thanh Ba, Phuù thoï môøi chuyeân gia khaûo coå- kieâm “ nhaø ngoaïi caûm” Hoaøng Vaên Tröôøng hay coøn goïi laø Hoaøng Tröôøng sôn vaøo nuùi Taøu. Theo tinh thaàn hôïp taùc, “nhaø ngoaïi caûm” seõ duøng khaû naêng ñaëc bieät cuûa mình nhìn “xuyeân” vaøo loøng nuùi 15-16 meùt, giuùp nhanh choùng khai quaät ñöôïc kho baùu. Vöøa vaøo Bình Thuaän vaøi hoâm, “ nhaø ngoaïi caûm” ñeà nghò oâng Tieäp ñöa leân nuùi ñeå thò saùt. Saùng sôùm ngaøy 24-10, ngay laàn leân nuùi ñaàu tieân “ nhaø ngoaïi caûm” ñaõ laøm cho nhöõng ngöôøi ñi theo phaûi thaùn phuïc. Ñoù laø vieäc chæ cho moät coâng nhaân “ruoät” cuûa oâng Tieäp teân laø Loäc ñaøo giöõa nuùi moät hoá saâu1,5 meùt laáy leân moät phieán ñaù coù maøu ngaø, kích côõ baèng loøng baøn tay, ñöôïc “nhaø ngoaïi caûm” goïi laø baûn ñoà “gia phaû goác”. Theo “nhaø ngoaïi caûm” bí maät veà kho baùu baét ñaàu ñöôïc loeù saùng. Vì coù “gia phaû goác”, vieäc môû cöûa haàm chæ coøn laø chuyeän trong taàm tay. Theá nhöng, coù ñieàu laï laø sau khi laáy ñöôïc taám baûn ñoà “gia phaû goác” moät ngöôøi taän tuî nhö oâng Hieàn vaãn khoâng ñöôïc oâng Tieäp cho “sôø” thöû maø chæ ngaém noù töø xa! Tuy vaäy, oâng Hieàn vaãn khoâng moät maõi mai nghi ngôø.
… VAØ CÖÏU BÍ THÖ TÆNH UÛY BÒ “NHAØ NGOAÏI CAÛM” LÖØA NHÖ THEÁ NAØO?
Sau gaàn 10 naêm “ñuïc nuùi tìm vaøng”, toán khoâng bieát bao laø coâng söùc môùi tìm ra ñöôïc taám baûn ñoà “gia phaû goác”, khieán nhieàu ngöôøi heát söùc laïc quan. Ngaøy 26- 11- 2002, ngöôøi ta khoâng khoûi giaät mình khi hay tin oâng Tieäp laøm giaáy uûy quyeàn vieäc khai quaät kho baùu cho oâng Hieàn, trong ñoù coù noäi dung: toaøn quyeàn trong moïi coâng vieäc khai quaät kho baùu. Ba ngaøy sau ñích thaân oâng Hieàn boû voán, hôïp ñoàng coâng nhaân, choáng gaäy leân nuùi chæ huy coâng trình. Saùt caùnh vôùi oâng laàn naøy cuõng khoâng ai khaùc ngoaøi “nhaø ngoaïi caûm” Hoaøng Vaên Tröôøng. Theo söï höôùng daãn cuûa oâng Tröôøng, töø 30-11 ñeán 11-12-2002 coâng nhaân ñaøo ba ñöôøng saâu vaøo nuùi khoaûng 5 meùt, daãn vaøo cöûahaàm choân daáu kho baùu. ÔÛ ñaây tìm thaáy moät soá vaät chöùng maø theo oâng Hieàn raát ñaùng laïc quan, ñoù laø: 1 caây kieám, 1 caùn kieám baèng ñoàng, 1 ngoïn giaùo vaø moät ñoàng tieàn baèng baïc coù meänh giaù 10.000 YEN … Keá tieáp, ngaøy 20-12, oâng Tröôøng yeâu caàu ñaøo saâu ñöôøng haàm soá 1 vaø ñeán ngaøy 4-1-2003 thì döøng laïi, vì nghi ñaõ ñeán tröôùc maët ñöùng tröôùc cöûa haàm. Ngaøy 10-1, oâng Tröôøng höôùng daãn ñaøo moät ñöôøng khaùc maø theo oâng ñaøo saâu xuoáng seõ gaëp moät cöûa “thoâng hôi” vaø “haàm chui”. Coâng nhaân ñaøo theo chæ daãn, hoá roäng vaø saâu coù ñeán 10 meùt chæ gaëp ñaù taûn neân ñöôïc leänh döøng laïi. Trong luùc lo ngaïi ñöôøng vaøo cöûa haàm bò beá taéc, baát ngôø oâng Tröôøng ñeà nghò xuaát 50 trieäu ñoàng mua hoaù chaát ñeå phun vaøo ñaù , laøm cho ñaù nhuõn ra. OÂng Hieàn nghe coù veõ buøi tai, bôûi töø ngaøy “nhaø ngoaïi caûm” vaøo nuùi beân caïnh oâng ta luùc naøo cuõng coù moät ngöôøi teân Syõ- ñöôïc giôùi thieäu laø “ñaïi uyù”quaân ñoäi- kyû sö hoaù chaát. Ít ngaøy sau, Tröôøng laïi ñeà nghò chi theâm 3,5 trieäu ñoàng ñeå mua hoaù chaát “giaûi ñoäc” cho coâng nhaân vì cöûa haàm saép môû. Vaø roài hai loaïi hoaù chaát coù teân gì , taùc duïng ra sao chæ coù hai thaày troø “nhaø ngoaïi caûm” môùi bieát. Nguôøi khaùc chæ thaáy raèng, tieàn ñaõ boû ra , coù hoaù chaát phun vaøo ñaù thaät nhöng keát quaû taïi hieän tröôøng chæ coù ñaù vôùi ñaù.
Thaáy vieäc laáy tieàn quaù deã daøng, ngaøy 7-1, Tröôøng ñeà nghò oâng Hieàn thueâ maùy ñònh vò môùi xaùc ñònh ñöôïc chính xaùc cöûa haàm, coù bao nhieâu kim loaïi, saâu bao nhieâu meùt… .Ñang luùc laïc quan veà cöûa haàm saép môû, khi Tröôøng ñeà nghò oâng Hieàn toå chöùc ngay phöông tieän cho Tröôøng ñi vaøo Tp.HCM thueâ maùy. Hai ngaøy sau Tröông trôû veà vaø cho bieát lieân laïc nhieàu nôi nhöng khoâng thueâ ñöôïc maùy. Moät ñieàu ñaùng noùi, trong chuyeán ñi naøy oâng Hieàn laïi queân giao tieàn. Khoâng coù maùy ñònh vò, theo Tröôøng vieäc khui haàm soá 1 tröôùc Teát aân lòch nhö ñaõ höùa vôùi UBND tænh gaëp nhieàu khoù khaên. Döôøng nhö ñoaùn ñöôïc noãi lo cuûa oâng Hieàn, tröa ngaøy 11-1, Tröôøng cho bieát ñaõ thueâ ñöôïc maùy ôû taän Haø Noäi, nhöng giaù ñaét gaáp 5 laàn ôû Tp.HCM, töùc laø 15 trieäu ñoàng. Laäp töùc ngay tröa hoâm ñoù Tröôøng cöû “ñaïi uyù” Syõ bay ra Haø Noäi vaø oâng Hieàn öùng tröôùc cho 8,5 trieäu ñoàng. Theá nhöng söï thaät ñaõ traùi ngöôïc, “ñaïi uyù” Syõ khoâng ra Haø Noäi maø vaãn ôû laïi Tuy Phong. Saùng sôùm hoâm sau, baát ngôø Tröôøng “roùt maät” vaøo tai oâng Hieàn : phaûi veà Haø Noäi gaáp ñeå baøn giao 61 boä haøi coát Lieät só, xong seõ trôû vaøo ngay ñeå kòp khui haàm tröôùc Teát aâm lòch nhö ñaõ noùi. Ñoàng thôøi ñeà nghò oâng Hieàn taïm öùng 300 USD vaø toå chöùc phöông tieän ñöa ra Nha Trang ñeå bay veà Haø Noäi.
Cho ñeán nay, naêm cuõ ñaõ qua laâu maø thaày troø “nhaø ngoaïi caûm” vaãn chöa moät laàn quay trôû laïi nuùi Taøu. Coøn huyeàn thoaïi veà kho baùu treân ñænh nuùi Taøu ñaõ ñöôïc chuû tòch UBND tænh oâng Huyønh Taán Thaønh cho chaám döùt khai quaät vónh vieãn baèng coâng vaên soá 87 vaø yeâu caàu chuû ñaàu tö phaûi sang laép maët baèng, troàng laïi caây xanh treân dieän tích thaêm doø tröôùc ngaøy 30 -3- 2003. Gaëp laïi cöïu Bí thö tænh Thuaän Haûi taïi nhaø rieâng ôû Bình Thaïnh, TP.HCM, oâng khoâng ngaàn ngaïi khi thöøa nhaän raèng chính mình laø naïn nhaân cuûa “nhaø ngoaïi caûm” Hoaøng Vaên Tröôøng. OÂng Hieàn cuõng cho bieát theâm, oâng ñaõ töøng coù ñôn toá caùo gôûi cho laõnh ñaïo tænh Bình Thuaän veà haønh vi löøa ñaûo treân.
Caâu chuyeän veà kho baùu treân nuùi Taøu gioáng nhö moät huyeàn thoaïi, vaø coù leõ tôùi ñaây khoâng coøn ai nhaéc ñeán, noù maõi maõi bò choân saâu trong loøng nuùi./.
(langdu4mua).
|
|
Ðây là bức ảnh do một bạn đọc gửi cho langdu4mua.Với chủ đề mưu sinh dưới chân Chúa.
Ảnh được chụp tại nhà thờ Ðức Bà Sàigòn.
|
Đã hơn 30 năm giải phóng Sài Gòn, song ít ai bieát raèng, taïi moät nghóa trang naèm taän ngoaøi vuøng duyeân haûi, ngöôøi quaûn trang nôi aáy naêm xöa laø moät chieán só ñaëc coâng röøng Saùc laãy löøng. Hoaø bình, ñoàng ñoäi oâng nhieàu ngöôøi vónh vieãn ñi maõi khoâng veà. Hoï naèm laïi nôi ñaây– Nghóa trang Lieät só röøng Saùc Caàn Giôø, Tp.Hoà Chí Minh. Rieâng oâng, khoâng “ñi ”cuõng chaúng muoán veà, ôû laïi nôi naøy ñeå chaêm soùc hoï . . .
MOÄT THÔØI NGANG DOÏC
“Hoài nhoû, tính tui ngang böôùng laém. Môùi 16 tuoåi ñaõ chaïy theo quaân Giaûi phoùng, nhöng bò cheâ coøn con nít, ñuoåi veà. Moät naêm sau ( 1963), oâng Ba Haûi - Tieåu ñoaøn tröôûng mieàn Ñoâng veà laïi Traø Vinh laáy quaân, tui chaïy theo cuõng bò ñuoåi veà. Khi aáy coù oâng Möôøi Ñoàng Thaùp - Tieåu ñoaøn phoù thaáy vaäy baûo, noù khoaùi cho theo luoân”- con ñöôøng vaøo caùch maïng cuûa tui ñôn giaûn nhö vaäy ñoù.
OÂng coù caùi teân nghe thaät hoaø bình - Leâ Ñình Chieán (sn1946), nhöng caùi bieät danh thì thaät döõ doäi: Baûy Buùa. Bôûi trong khaùng chieán oâng vöôït troäi caùc ñoàng ñoäi veà tính gan lì vaø lieàu maïng, nhöng giôø ñaây vôùi maùi ñaàu baïc traéng, böôùc ñi chaäm chaïp troâng oâng gioáng nhö moät “laõo noâng” maát muøa, thaäm chí raát nhaø queâ. OÂng coù thoùi quen noùi vaøi caâu roài döøng laïi duøng tay xoa ñaàu. Vaø döôøng nhö cuõng laø ñeå laáy hôi, bôûi caên beänh cao huyeát aùp vaø ñau ñaàu gaàn möôøi naêm nay khoâng chòu boû oâng. Môùi naêm ngoaùi ñaây thoâi, cuõng vaøo thôøi ñieåm naøy côn baïo beänh Soát huyeát naõo ñaõ “quaät” oâng kieät söùc. Oâng baûo, naèm hôn moät thaùng trong beänh vieän 115 töôûng ñaâu ñi theo“ñoàng ñoäi”, mai maø “hoï” khoâng cho traùi laïi coøn phuø hoä cho khoeû ñeán baây giôø. OÂng keå tieáp: Sau ñoù ñöôïc ñöa leân mieàn Ñoâng, ñoùng quaân ôû Baø Ròa- Vuõng Taøu. Ôû ñoù ñöôïc hôn tuaàn leã, ñôn vò choïn nhöõng ngöôøi bôi loäi gioûi ñöa veà röøng Saùc ñeå huaán luyeän khoaù ñaëc coâng, baûo veä tuyeán ñöôøng thuyû chieán löôïc Baéc - Nam, trong ñoù coù tui. Vöøa veà ñeán Trung ñoaøn 10, tuïi tui ñöïôc hoïc ngay khoaù huaán luyeän nghieäp vuï trinh saùt ñaëc coâng, khoûi phaûi noùi caùi chuyeän aên hoïc trong thôùi chieán noù khoå luyeän ñeán möùc naøo. Sau khoaù huaán luyeän toác haønh, nhieäm vuï cuûa tuïi tui laø ñaùnh caùc ñoàn, kho caûng ôû Tuy Haï, Nhôn Traïch, Nhaø Beø, Caùt Laùi vaø Caûng Saøi Goøn. Tui nhôù coù laàn doø daãm caû thaùng trôøi môùi vaøo ñöôïc muïc tieâu, xong baùo caùo xin leänh ñaùnh chæ huy laïi khoâng cho. Nhöõng laàn nhö vaäy cöù töùc anh aùch maáy ngaøy lieàn. Vì moät muïc tieâu muoán ñaùnh phaûi laën huïp vaøo ra ít nhaát 10 laàn, naøo laø phaûi chui qua ñöôøng haàm, vöôït qua voøng raøo keõm gai, mìn, choù beïc gieâ … gian khoå laém.
.
Chieán tranh ñaõ qua ñi hôn moät phaàn tö theá kyû, tuoåi taùc giaø nua, beänh taät haønh haï, song oâng vaãn khoâng theå queân ñöôïc nhöõng traän ñaùnh “sanh töû” maø oâng ñaõ cuøng ñoàng ñoäi nhieàu laàn thoaùt cheát. Ñoù laø nhöõng traän ñaùnh aùc lieät nhö ôû raïch Chaø Laø, naêm 1970. Hoâm ñoù, toå cuûa oâng goàm coù ba ngöôøi, ñoàng chí Ñaïi ñoäi tröôûng ñi tröôùc, bò ñòch phuïc kích baén cheát. Ngöôøi thöù hai chaïy laïc maõi ñeán 20 ngaøy sau môùi moø veà ñôn vò. Coøn oâng, nhaûy aøo xuoáng soâng laën veà ñôn vò an toaøn, maëc cho xung quanh ñaïn baén ñoû röïc. OÂng coù thoùi quen heã nhaûy xuoáng nöôùc laø laën, laàn thoaùt cheát naøy cuõng nhôø thoùi quen ñoù - oâng noùi.
Hay nhö moät trong nhöõng laàn thoaùt cheát khaùc laø vaøo naêm 1973. Luùc aáy ñi coâng taùc coù oâng Tö Vaên- Trung ñoäi tröôûng trinh saùt, oâng Chính vaø oâng. Chaúng mai loït vaøo oå phuïc kích, oâng Tö Vaên bò baét, oâng Chính bò baén cheát taïi choã, moät laàn nöõa oâng Chieán laïi thoaùt cheát. Mai maén laàn naøy khoâng phaûi vì thoùi quen laën maø do oâng“ khoaùi chôi ” löïu ñaïn Myõ. Heã ñi coâng taùc luùc naøo oâng cuõng ñeo moät saâu löïu ñaïn Myõ beân mình ( oâng khoâng bao giôø “ chôi” löïu ñaïn Trung Quoác hay cuûa Lieân Xoâ - NV). Kinh nghieäm cuûa oâng khi ñuïng Bieät kích thì phaûi chôi löïu ñaïn, coøn suùng cöù ñeå treân vai quay noøng veà phía sau vöøa chaïy vöøa boùp coø. Heã nghe beân kia xung phong thì oâng neùm laïi phía sau moät quaû löïu ñaïn, cöù theá ruùt lui an toaøn. Nhöng cuõng coù nhieàu luùc ñaùnh xong, ruùt khoâng kòp, “ keït” laïi 2-3 ngaøy. Ñoù laø laàn ñaùnh vaøo kho caûng Nhaø Beø, ban ngaøy phaûi vuøi mình döôùi baõi buøn chôø toái ñeán laáy côm vaét ra aên roài tìm ñöôøng ruùt. Nhieàu luùc taøu tuaàn tra cuûa ñòch chaïy saùt beân, thaáy noù mình “theøm” laém nhöng khoâng daùm haønh ñoäng. Vaø roài oâng noùi vui: “ chaéc taïi soá tui khoâng cheát treû!”
NOÃI LOØNG QUANH CHUYEÄN AÙO CÔM.
Moät naêm sau giaûi phoùng, oâng veà nhaäm chöùc bí thö Ñaûng uyû P.18, Q.4, Tp.Hoà Chí Minh vaø laäp gia ñình vôùi moät phuï nöõ cuøng queâ ôû xaõ Long Toaøn, huyeän Duyeân Haûi, tænh Traø Vinh. Ñaàu naêm 1980, oâng ñöôïc cöû ra Baéc hoïc khoaù só quan chuyeân nghieäp (nguyeân oâng laø thieáu uyù), oâng ñaén ño maõi cuoái cuøng xin ôû laïi. Bôûi khi aáy, vôï cuøng 3 ñöùa con coøn nhoû haøng thaùng chæ baùm víu vaøo khoaûng löông coøm coûi cuûa oâng. “Mình khoâng nôû naøo mang löông ñi, boû vôï con ôû laïi cheát ñoùi”- oâng baûo vaäy. Vaø roài oâng xin chuyeån coâng taùc veàø queâ, laøm baûo veä ôû Noâng tröôøng Quoác doanh Hieäp Thaïnh.
Veà queâ ñöôïc ít naêm, vôï oâng sinh ñöùa con thöù tö, gia ñình theâm khoù khaên. Coøn noâng tröôøng troàng döøa khoâng coù ruoät, nuoâi toâm thua loã neân caáp treân cho giaûi theå. Haøng traêm coâng nhaân bò maát vieäc, maïnh ai naáy ñi tìm ñöôøng soáng.
Veà phaàn oâng nhaø khoâng coù ñaát, ngheà cuõng khoâng. OÂng nghó: coá laøm thì chaéc cuõng soáng ñöôïc, neân ñaùnh “ lieàu” ñöa vôï con qua mieät An Giang laøm gaïch ngoùi möôùn. Nhöõng töôûng cuoäc soáng oån ñònh naøo ngôø môùi vöøa quen tay, laøm ra tieàn thì cuõng laø luùc gaïch ngoùi bò eá aåm, loø ngöng hoaït ñoäng. Maát vieäc, haøng ngaøy nhìn caûnh vôï con nheo nhoùc, cuøng ñöôøng oâng quyeát ñònh quay veà röøng Saùc ñeå tìm ñôn vò, oâng nhôù luùc ñoù laø vaøo khoaûng naêm 1990. Ñi caû ngaøy ñöôøng môùi veà ñeán beán ñoø Daàn Xaây (Caàn Giôø), nôi maø tröôùc kia oâng ñaõ töøng nhieàu laàn qua laïi. Luïc trong ngöôøi khoâng coøn moät ñoàng xu dính tuùi, hai vôï choàng thay nhau naên næ ngöôøi soaùt veù nhöng naên næ maõi vaãn khoâng ñöôïc böôùc xuoáng ñoø. Trong luùc boái roái, tuyeät voïng khoâng bieát laøm caùch naøo ñeå ñöa vôï con qua soâng, oâng chôït nhôù ñeán taám Huaân chöông khaùng chieán choáng Myõ Haïng nhì – “baùu vaät” duy nhaát maø laâu nay oâng gìn giöõ raát kyû vaãn coøn naèm nguyeân trong gioû xaùch, oâng laáy ra trình cho ngöôøi soaùt veù. Thaät “linh thieân” - oâng noùi, coâ kieåm soaùt veù laät qua laät laïi ngaém nghía roài chæ tay veà phía con ñoø, hai vôï choàng caûm ôn roái rít daét nhau xuoáng ñoø Daàn Xaây.
Veà ñeán Caàn Giôø, vieäc ñaàu tieân laø oâng tìm laïi ñôn vò cuõ ñeå nhôø gíup ñôõ. OÂng ñöôïc nhaän vaøo laøm quaûn trang ôû Nghóa trang lieät só röøng Saùc, moãi thaùng ñöôïc traû 250.000 ñoàng. Nghóa trang khoâng lôùn, coù khoaûng 4 ha vôùi hôn 400 naám moä nhöng luùc ñoù coû moïc chaám löng quaàn, ong röøng vôùi ong laùc laøm toå khoâng coù loái ñi – oâng noùi. Ai böôùc vaøo ñaây cuõng sôï, vaäy maø ngaøy naøo tui cuõng vai cuoác tay lieàm doïn coû. Moät mình, laøm phía tröôùc coû moïc phía sau. Coù hoâm ong ñoát söng mình maåy, toái ñeán haønh noùng laïnh töôûng ñaâu “tieâu” luoân. Vôï con thaáy vaäy boû caû vieäc nhaø ra nghóa trang phuï giuùp nhoå coû, töôùi caây. Ñeâm ñeán oâng traû coâng baèng caùch cuøng vôï con ra bieån baét coøng, cua baùn kieám soáng qua ngaøy. Baèng caùch ñoù chæ trong voøng hôn moät thaùng, nghóa trang khoâng coøn moät coïng coû, ai ñeán vieáng cuõng khen. “Môùi ñoù ñaõ 16 naêm”- oâng noùi.
Hieän nay, ñôøi soáng gia ñình oâng coù phaàn ñôõ chaät vaät hôn, vôùi caên nhaø nho nhoû ñöôïc caát treân phaàn ñaát vöøa ñöôïc ngöôøi daân ôû ñaáy cho. Hai ngöôøi con gaùi lôùn cuûa oâng haøng ngaøy vaãn ra bieån keùo löôùi kieám tieàn nuoâi hai em ñi hoïc ( anh con trai vöøa hoïc xong ÑH caûnh saùt). Tuy chæ coù mình oâng höôûng löông theo cheá ñoä, nhöng heã gaàn ñeán ngaøy leã, Teát laø oâng quy taäp caû gia ñình ra phuï doïn coû, töôùi caây baát keå ñeâm ngaøy. Muøa naéng thieáu nöôùc töôùi hoa kieång, vôï oâng ñaïp xe hôn 2km chôû nöôùc ngoït veà töôùi. Caùc con oâng nhieàu luùc thaáy vaäy caèn nhaèn, vôï oâng baûo: lôøi loã gì, cöù laøm ñeå cho baïn cuûa ba con naèm ôû ñoù ñöôïc vui. Vôï oâng coøn cho bieát, 16 naêm nay chöa bao giôø oâng vaéng nhaø ngoaïi tröø khi oâng naèm ôû Beänh vieän, chieàu naøo oâng cuõng vieáng moä, ñoát nhang, daâng nöôùc treân töôïng ñaøi. Ñaët bieät vaøo nhöõng ngaøy leã, Teát oâng ñoát nhang cho töøng ngoâi moä. Moãi böûa aên, oâng ñieàu daønh phaàn cho “ñoàng ñoäi”. Bôûi vaäy, nhieàu luùc thaáy oâng ñöùng laëng, rôi nöôùc maét khi nhìn ngöôøi thaân choáng gaäy ñeán thaêm choàng, thaêm con loäi bì boûm qua töøng daõy moà bò ngaäp nöôùc möa baø cuõng khoùc theo. Lo cho söùc khoeû cuûa oâng, baø coù laàn gôïi yù vôùi phoøng LÑTB- XH huyeän Caàn Giôø cho oâng ñöôïc nghó höu. Nhöng roài huyeän baûo raùng chôø, hôn nöõa chöa tìm ñöôïc ngöôøi taän tuî, quen vieäc nhö oâng. Nghe vaäy oâng baûo, hoï coøn tin mình thì mình cöù laøm, coù gì ñaâu maø caâu neä. Baát chôït oâng xuoáng gioïng, noùi nhö moät lôøi taâm söï : nhìn thaáy moà maõ bò ngaäp nöôùc xoùt xa laém chöù. Tröôùc ñaây ôû trong röøng aám laïnh coù nhau, nay mình coøn, ñoàng ñoäi “ra ñi” maø choã naèm cuõng khoâng ñuû aám. Coøn “caùc oâng” thì ñi xe hôi, nhaø haøng, bia boït ... baát nhaân quaù.
Chia tay oâng, chuùng toâi chæ mong sao cho beänh taät cuûa oâng choáng khoûi. Bôûi vôùi soá tieàn vay möôïn kha khaù ñeå chöõa beänh, oâng baûo: “ chöa bieát tôùi ñaây coù coøn soáng ñeå cuøng vôï con traû nôï ?”./.
(Langdu4mua)
 Phieân toaø “vuï aùn röøng Taùnh Linh” ñaõ kheùp laïi, vôùi möùc aùn 225 naêm tuø daønh cho 35 bò caùo. Gần 10 năm qua, ít ai bieát ngöôøi huøng giuùp cho coâng lyù laøm noát phaàn vieäc cuoái cuøng: Phaùn xöû, hieän soáng ra sao? Chuùng toâi tình côø gaëp laïi oâng- ngöôùi chieán thaéng boïn maphia röøng trôû veà trong cuoäc soáng ñôøi thöôøng, gia ñình sum hoïp, con caùi oån ñònh … chuaåân bò ñoùn Xuaân ôû moät nôi caùch xa queâ ñeán haøng traêm caây soá. Vaãn nuï cöôøi hieàn haäu, ñaäm chaát noâng daân khi nhaéc laïi chuyeän aên röøng, nguõ buïi, oâng ngaäm nguøi: Thaønh coâng roài, nhöng …
MOÄT MÌNH CHOÁNG MAFIA… RÖØNG.
Böôùc vaøo tuoåi 70, ngöôøi huøng Nguyeãn Taêng Thaéng troâng coù veõ hoàng haøo hôn so vôùi thôøi oâng baêng röøng, vöôït suoái truy tìm laâm taëc. Oâng coù thoùi quen vaân veâ caèm, traàm ngaâm tröôùc khi baét ñaàu caâu chuyeän. Oâng keå: Sinh ra ôû Quaõng Ngaõi, trong moät gia ñình coù meï laø Anh huøng, moät anh vaø 2 em ñieàu laø lieät só. Naêm 1965, tham gia Ban binh vaän phaân khu 5 Saøi Goøn _ Gia Ñònh, töø 1968 – 1973 ôû tuø Coân Ñaûo. Ra tuø, oâng tieáp tuïc hoaït ñoäng kinh qua nhieàu chöùc vuï, cho ñeán luùc veà höu naêm 1990 laø phoù Ban caûi taïo noâng nghieäp huyeän uyû Taùnh Linh.
Cuoái naêm 1990 ( chính xaùc laø ngaøy 21- 12 ), tình côø oâng ñoïc ñöôïc böùc thö tuyeät meänh cuûa Ñaûng vieân Nguyeãn Minh Quang- ngöôøi giöõ röøng ôû loøng hoà Ñaïi Nga, Haøm Thuaän Baéc – gôûi cho vôï, con. Thö vieát: “ Anh bieân thö naøy ñeå laïi cho em vaø hai con. Ñöøng aân haän vaø oaùn traùch anh. Môùi 8 ngaøy ôû ñaây maø bò ñoøn 3,4 laàn. Toái nay vaø nhöõng ngaøy keá tieáp, neáu hoï tieáp tuïc phaù röøng, anh töï mình röûa noãi nhuïc naøy baèng söï phaùn xeùt cuûa löông taâm vaø luaät giang hoà em aï! Neáu anh bò tuø hoaëc cheát, em coá gaéng nuoâi con lôùn khoân neân ngöôøi …”
Ñoïc xong thö, oâng maát nguõ nhieàu ñeâm. Mình phaûi laøm moät caùi gì ñoù ñeå giöõ laïi nhöõng vaït röøng thaân yeâu ngaøy ñeâm ñang bò taùn phaù – oâng nghó. Ngöôøi daân Bình Thuaän luùc aáy laïi coù caâu: “ aên cuûa röøng – röng röng nöôùc maét” aáy vaäy maø boïn phaù röøng chaúng maûy may moät chuùt “ röng röng”.
Sau ñoù, oâng cuøng con trai 16 tuoåi vaø ngöôøi baïn chí coát laø anh Ñoaøn Ngoïc Chieán, caûi trang thaønh ngöôøi daân toäc, bí maät vaøo röøng haøng chuïc chuyeán ñeå ghi cheùp, chuïp hình … soá goã maø boïn laâm taëc ñoán haï coøn boû laïi. Coù chuyeán vaøo röøng roøng raû haøng thaùng trôøi. Coù naêm caû ba ngöôøi cuøng aên Teát trong röøng vôùi baø con nguôøi daân toäc. Sau 4 naêm thu thaäp chöùng cöù, phaùt hieän 15.000 ha röøng bò khai thaùc traùi pheùp. Ngaøy 3- 9- 1995, oâng baùo caùo leân HÑND xaõ Ñoàng Kho vaø huyeän uyû Taùnh Linh. Caû hai nôi ñieàu im laëng. Oâng tieáp tuïc gôûi ñôn leân tænh, cuõng im laëng. Töø ñaây cuoäc ñôøi oâng baét ñaàu baàm daäp. Ngöôøi ta quy keát cho oâng ñuû thöù toäi: naøo laø toá caùo vöôït caáp, toá caùo sai söï thaät, vi phaïm nguyeân taéc Ñaûng … vaø cuoái cuøng ñeå cho ñôõ … oàn aøo, ngöôøi ta khai tröø oâng ra khoûi Ñaûng, nhaèm baét nhoát oâng.
_ Chuù coù sôï khoâng? Neáu bò baét chuù laøm gì?
_ Troâng oâng giaø raát bình thaûn: Toâi ñaõ löôøng tröôùc tình huoáng naøy, neân chuaån bò ñôn cho caùc con keâu cöùu ôû caùc caáp trung öông. Maëc khaùc, neáu bò baét, toâi tìm caùch vöôït traïi ñöa gia ñình voâ röøng soáng.
Theá neân, ñieàu aáy chöa kòp xaõy ñeán. 3 giôø saùng 28 – 5- 1996, Ñaûng vieân ngoaøi Ñaûng Nguyeãn Taêng Thaéng laëng leõ töø bieät vôï con, töø bieät nuùi röøng thaân yeâu troán veà Bình Phöôùc. Töø ñaây, oâng tieáp tuïc gôûi ñôn toá giaùc leân caáp cao hôn, nhöng khoâng aên thua- oâng noùi. Tieàn thì heát, ñaát ñai baùn saïch. Ñeå coù tieàn “ ñaáu” tieáp, oâng nghó ra keá “giaû thua”, lieàn vieát cho vôï, con laù thö tuyeät voïng: “ Ngaøy anh ra ñi, mang theo noãi buoàn vì thua kieän. Anh nhôù em vaø caùc con laém! Anh laõnh ñaát troàng cao su, hoï löôøng gaït khoâng traû ñuû tieàn coâng. Anh phaûi theo ñoàng baøo daân toäc vaøo röøng chaët tre kieám soáng, chaúng may ngoïn tre töø treân cao phoùng xuoáng xuyeân qua ñuøi vaø ñaâm thuûng baøn chaân. Neáu em vaø caùc con coøn thöông anh thì baùn chieác tuû coøn soùt laïi trong nhaø, laáy tieàn lo cho anh aên uoáng, thuoác men, lôõ anh cheát em cuõng khoâng aân haän…” Ñöôïc thö, vôï oâng baø Nguyeãn thò Minh Ñöùc vöøa töùc töôûi, vöøa khoùc, taát taû chaïy ñi tìm ngöôøi baùn, nhöng chaúng ai mua vì sôï lieân luî. Cuoái cuøng ngöôøi anh cuûa baø thaáy vaäy nhaän mua 1 trieäu ñoàng, nhöng cuõng chaúng daùm khieâng veà. Nhieàu ngöôøi nghe chuyeän baûo oâng giaø “taâm thaàn”, laøm caùi chuyeän “ñoäi ñaù vaù trôøi”, “ con kieán ñi kieän cuû khoai” thaät ñaùng toäi …
Caàm tieàn, baø tìm gaëp oâng môùi hay oâng chaúng beänh taät gì maø caàn tieàn ñeå ñi “ñaáu” tieáp.
Laàn naøy, moät maët oâng gôûi ñôn cho Chuû tòch nöôùc Leâ Ñöùc Anh, moät maët caàm thaúng ra trung öông gaëp baùc Phaïm vaên Ñoàng, Thuû Töôùng Voõ vaên Kieät vaø laõnh ñaïoï Boä Laâm nghieäp. Sau ba laàn ra Baéc vaøo Nam, ñôn toá caùo cuûa coâng daân Nguyeãn Taêng thaéng cuõng ñöôïc hoài ñaùp. Tröôùc söùc eùp töø treân xuoáng, ñôn phaûn aùnh töø döôùi doäi leân, caùc cô quan daân chính ôû tænh khoâng ai coøn “bình chaân nhö vaïi”. Tính ñeán luùc aáy- oâng noùi: toâi ñaõ gôûi ñi taát caû 74 taäp ñôn vôùi moät loøng tin duy nhaát: leõ phaûi vaãn coøn!
Theá roài, cuoái thaùng 4- 1997, “vuï aùn röøng Taùnh Linh” bò khôûi toá. Boïn “Ñaïi laâm taëc” Ñinh Maïnh Hoà, Ñinh Ñaây … laàn löôït bò baét, ñuùng 2 naêm sau chuùng cuøng vôùi 33 bò caùo khaùc keùo nhau ra choán coâng ñöôøng.
THAØNH COÂNG ROÀI, NHÖNG …
Hieän taïi, oâng soáng an phaän trong moät chung cö nhoû nhöng khaù khang trang ở TP.HCM. Oâng cho bieát caùc vaät duïng töø baøn, gheá, tuû… ñieàu do baïn beø, cô quan ñoaøn theå cho, taëng. Duy nhaát chæ coù chieác TiVi 14inch do chính oâng töï mua saém baèng tieàn hoã trôï cuûa Baùo CA Tp.HCM, hoài naêm 1999. Ñaây cuõng laø taøi saûn quí nhaát cuûa oâng vaø caû gia ñình.
Veà phía gia ñình, oâng ñaëc bieät toû ra maõn nguyeän, bôûi caùc con ñöôïc hoïc haønh ñaøng hoaøng, vieäc laøm oån ñònh. Song, trong suoát buoåi troø chuyeän, nhieàu laàn oâng ngaäp ngöøng vôùi caâu “ thaønh coâng roài, nhöng…” . Gaïn hoûi maõi oâng môùi ngaäm nguøi nhôù laïi: Teát Ñinh Söûu (1997), khoâng ngôø laïi laø caùi Teát cuoái cuøng cuûa anh Chieán. Saùng 30 Teát naêm aáy, toâi cuøng ñöùa con trai vaø anh Chieán ñi xin quaø baùnh cuûa haøng xoùm ñem vaøo röøng aên Teát. Cuoäc haønh trình 3 chuùng toâi vui Xuaân vôùi gioù röøng, thuù vò khi nghe tieáng chim goïi ñaøn moãi chieàu toái. Naêm ngaøy ñeâm baêng röøng, loäi suoái baùm theo xe keùo goã, taïo thaønh haøng traêm ñöôøng xöông caù . Ñeå taùc ñoäng cho boïn laâm taëc hoang mang, lo sôï, chuùng toâi mang saún sôn ñoû ghi daáu töøng baõi goã: “Trung öông kieåm tra ngaøy 4-2-1997”. Aên Teát xong, boïn laâm taëc caàm cöa leân röøng, thaáy töôûng laø trung öông vaøo kieåm tra thaät, chuùng khoâng daùm taåu taùng. Chôït oâng haï gioïng, ñöa tay vaân veâ caèm: Teát naøy nöõa laø 10 caùi Teát rồi, anh Chieán ñi khoâng veà! ( Anh Ñoaøn Ngoïc Chieán bò maát tích trong moät chuyeán ñi vaøo röøng tìm chöùng cöù sau Teát naêm aáy maáy ngaøy). Thaønh coâng roài, nhöng anh khoâng coøn nöõa, ñau xoùt laém chöù!Vaø roài, oâng thì thaàm nhö noùi vôùi chính mình: “ Röøng ñieâu taøn laø Toå quoác suy vong”, nhôù nheù! (langdu4mua)
SỐNG LÀ CHO …
“ Ñoùi aên rau, ñau uoáng thuoác”, oâng baø ta baûo. Nhöng baø con mình nhieàu ngöôøi caùi aên coøn khoâng coù, beänh taät laáy tieàn ñaâu mua thuoác, nghæ vaäy maø tui laøm töø thieän gaàn 30 naêm nay, Löông y Traàn Vaên Cuûa, 51 tuoåi, noùi. Khoâng chæ coù vaäy, ôû ñaây coøn haøng chuïc ngöôøi khaùc boû vôï con, nhaø cöûa, ruoäng raãy, thaäm chí coøn “choâm” luùa cuûa vôï cuõng chæ gì “ghieàn” laøm töø thieän.
CHÖØNG NAØO KHOÂNG ÑI NOÅI MÔÙI THOÂI.
Chuùng toâi ñeán Chi hoäi Baûo trôï beänh nhaân ngheøo Nhôn Hoaø, thuoäc hoäi Baûo trôï beänh nhaân ngheøo Tp. Saøi Goøn vaøo moät buoåi chieàu thaùng 3. Truï sôû Chi hoäi laø moät caên nhaø caáp 4, nhöng troâng gioáng nhö ngoâi nhaø taïm cö naèm loït thoûm giöõa caùnh ñoàng moâng quaïnh xaõ Xuaân Thôùi Sôn, huyeän Hoác Moân. Loái vaøo truï sôû laø khoaûn saân heïp, daøi ñoä 30 meùt ñöôïc laùng xi maêng. Beân traùi loái ñi nhöõng chieáu phôi thuoác ken san saùt nhau, soá thì ngaõ maøu naâu saäm, soá thì môùi cuoán keøn, soá thì coøn ræ nhöïa. Beân phaûi laø moät laùn traïi khoâng vaùch pheân, dieän tích öôùc chöa ñeán 100m2, laøm theo kieåu nhaø tieàn cheá “4 trong 1”: kho chöùa thuoác, nôi chaët thuoác, choå aên vaø nguõ cuûa gaàn möôøi “ oâng”. “Chæ huy tröôûng” phoøng thuoác laø Löông y Traàn Vaên Cuûa – ngöôøi töø vuøng Baûy nuùi tænh An Giang môùi veà ñaây ñaàu quaân hoài thaùng 9 naêm ngoaùi. Noùi “chæ huy” tröôûng cho oai chöù thaät ra baét maïch, keâ toa, boác thuoác coù moãi mình oâng. Coøn nhöõng ngöôøi giuùp vieäc cho oâng haøng ngaøy chæ laøm caùi vieäc khaù ñôn giaûn laø chaët thuoác, phôi thuoác.
Sau khi oâng boác moät löôït heát 8 ngöôøi khaùch, oâng baûo thöôøng khi buoåi saùng khaùch ñoâng gaáp ñoâi, ba laàn. Ña phaàn laø khaùch ôû xa, tranh thuû ñeán buoåi saùng ñeå coøn kòp veà nhaø. Do vaäy maø buoåi chieàu khoeû re.
OÂng Cuûa, keå: Naêm 1976, Oâng böôùc vaøo ngheà thuoác, luùc aáy môùi 20 tuoåi. Sau hai naêm hoïc ôû Hoäi y hoïc coå truyeàn tænh An Giang ra tröôøng, nhieàu ñoàng moân ruû ra laøm tö hoaëc vaøo laøm cho beänh vieän, traïm y teá xaõ. Nhöng oâng ñieàu töø choái. Nhieàu ngöôøi bieát nhaø oâng ngheøo, “ ngheøo ñeán noãi muoán laáy vôï cuõng khoâng sao laáy ñöôïc”. Hoï ra söùc can ngaên, nhöng oâng nhaát quyeát choïn phoøng thuoác töø thieän Thanh Bình, huyeän Phuù Taân, An Giang ñeå coáng hieán. Bôûi baø con mình nhieàu ngöôøi coøn hoaøn caûnh thaät khoù khaên, moãi laàn ñi beänh vieän phaûi baèng tieàn vay baïc hoûi. “ Mình giuùp cho hoï tai qua naïn khoûi baèng nhöõng ñieàu hoïc ñöôïc ôû tröôøng thì coù gì laø khoù ñaâu”- oâng noùi. Caùi “ khoù ñaâu” cuûa oâng töôûng chöøng nhö ñôn giaûn, nhöng chaéc khoâng maáy ngöôøi laøm ñöôïc? Coøn oâng ñaõ laøm gaàn 30 naêm nay. Noù khoâng phaûi laø “maùu”, nhöng neáu baét nghó laøm töø thieän thì thaø “ñaøi ñoaï leân röøng haùi thuoác coøn söôùng hôn”. Noùi roài oâng chæ tay vaøo mình: “ Töôùng taù sang troïng nhö theá naøy ai nghæ laø ngheøo, khoâng coù vôï laïi caøng khoù tin hôn nhöng ñoù laø söï thaät”.
Ôû ñaây khoâng chæ coù Löông y Traàn vaên Cuûa, Löông y Nguyeãn Thanh Vaân boác thuoác, chaâm cöùu, coøn coù toå naáu côm töø thieän khoaûng möôi ngöôøi. Taát caû queâ ôû taän An Giang, Ñoàng Thaùp. Chuù Phaïm Vaên Quyeân, 53 tuoåi, queâ An Giang, tröôùc khi ñeán ñaây laø moät “thôï” naáu côm töø thieän coù hôn 10 naêm cho caùc leã hoäi ôû khaép Nam kyø luïc tænh. Coâng vieäc ruoäng nöông, nhaø cöûa giao ñöùt cho vôï con. Oâng baûo: “Heã ôû ñaâu coù leã hoäi, huù moät tieáng laø ñi”. Ñi heát tieàn, canh ñeán muøa gaët luùa quay veà leùn “baø xaõ” “choâm” ít thì 3 trieäu, laàn nhieàu thì 5 trieäu. Coù laàn“ baø xaõ” phaùt hieän hoûi oâng laáy tieàn haû, tui chæ bieát cöôøi tröø cho qua. Thöïc ra ngoaøi chuyeän ñi naáu côm töø thieän, oâng coøn cuøng anh em ñi leân nuùi haùi thuoác, luùc thì ñi Baûy nuùi, khi ra taän ñaûo Phuù Quoác, luùc leân taän Taây Ninh, Bình Phöôùc, … chuyeán ñi gaàn thì 5-10 ngaøy, ñi xa 1-2 thaùng. “Neáu khoâng choâm tieàn “baû” laáy gì lo côm nöôùc cho anh em”- oâng giaûi thích. Vaø hai naêm nay nhaø cöûa, ruoäng vöôøn “baø xaõ”giao luoân cho con caùi, vì caû hai vôï choàng ñeàu meâ laøm töø thieän nhö nhau. Khi chuùng toâi hoûi chöøng naøo môùi boû ngheà? Oâng traû lôøi khoâng chuùt ñaén ño: chöøng naøo khoâng coøn ñi noåi môùi boû ngheà.
Khaùc vôùi vôï choàng oâng Quyeân, coâ Traø Thò Phöông, 55 tuoåi, queâ An Giang, nhaø coù 30 coâng ruoäng giao cho choàng con laøm, baûy naêm nay “thoaùt ly” ñi laøm töø thieän. “ giuùp cho ngöôøi ta coù caùi aên trong luùc ñoùi khoå, beänh taät laø mình vui roài”. Töø caùi choå vui - coâ noùi, ñeán khi “ghieàn” luùc naøo khoâng hay. Sôû tröôøng cuûa coâ laø naáu moùn canh chua chay. Coâ noùi vui: ÔÛ ñaây, anh Quyeân laø “thôï” naáu côm, coøn tui naáu canh ngon treân aûnh moät baäc! . Khoâng bieát ñieàu coâ noùi coù ñuùng khoâng, hay do nhieàu ngöôøi ít khi aên chay, laï mieäng neân khen ngon nhöng thaät tình chöa nghe ai cheâ coâ naáu dôû.
NAM ÑI XIN, NÖÕ ÑI CHO.
Ñoù laø söï töï nguyeän phaân coâng. Bôûi caùi goïi laø ñi xin ôû ñaây cuõng laém thöù laï luøng. Hoï khoâng haønh hieäp theo kieåu “bò gaäy”, maø ñi xin baèng xe taûi ñaøng hoaøng ( loaïi xe 750 kg). Anh Voõ Ngoïc Nghóa (queâ Ñoàng Thaùp), moät trong hai “Caùi bang” thôøi hieän ñaïi- ngöôøi kia laø taøi xeá, cho bieát ñi xin ôû ñaây phaûi ñuùng giôø “linh”, ñi treã laø heát haøng. Theo hoï, giôø “linh” laø luùc 5 giôø chieàu moãi ngaøy. Töùc laø phaûi ngay giôø tieåu thöông chôï Ñaàu moái Noâng saûn Hoác Moân doïn chôï. Luùc ñaàu tieåu thöông thaáy laï thaéc maéc: xin caùi kieåu gì maø ñi baèng xe taûi, ai cho? Nghe vaäy, tuïi mình phaûi ra söùc naên næ, giaûi thích raèng ñi xin laø ñeå veà laøm töø thieän, chung tay vôùi xaõ hoäi lo cho ngöôøi ngheøo. Sau vaøi laàn chöøng nhö hoï hieåu ra, neân caøng luùc caøng cho nhieàu. Giôø thì quen roài, cöù ñeán giôø chaïy xe moät voøng qua caùc vöïa haøng. Thaáy nhöõng chieác caàn xeù, bao nylon chöùa haøng maø chuû vöïa ñeå luùp xuùp phía tröôùc, töï ñoäng döøng xe laïi khieân thaûy leân maø khoâng caàn phaûi hoûi. Chæ ñeå laïi hai tieáng “caûm ôn”. Vì theo thoùi quen, “caùi naøo cho” thì vöïa haøng ñaõ chuaån bò saún. Cöù theá maø tha hoà “hoát” veà naøo rau , cuû , döa leo, caø chua, baàu bí, haønh, tieâu, toûi, ôùt … . Gaëp nhöõng hoâm trôøi möa dai, chôï eá, doäi haøng- tieåu thöông baûo thaø ñeå cho xe töø thieän chöù nhaát ñònh khoâng baùn giaûm giaù. Ñoù cuõng laø ñaëc tính cuûa tieåu thöông ôû chôï ñaàu moái naøy. Nhöõng laàn nhö vaäy tuïi mình “hoát” ñaõ laém, coù khi ñeán hai xe.
Chuû vöïa Nguyeãn Thò Kim Hoàng ( 36 tuoåi, hay coøn goïi laø chò Na) cho bieát, chò laøm töø thieän môùi 6,7 naêm nay. Tröôùc ñaây chò tham gia töø thieän vôùi caùc chuøa, hoaëc cuøng caùc ñoaøn, hoäi ñi cöùu trôï ñoàng baøo baûo luït. Moät laàn cho 1-2 taán rau cuû laø chuyeän thöôøng. Nhöng khi ñöôïc hoûi, cho hoaøi khoâng sôï maát voán sao? Chò baûo: Cho töø thieän maø tính caùi gì. Sau moãi laàn cho laïi baùn ñaéc hôn. Cöù vaäy maø coù caùi ñeå cho hoaøi. Nhöng keå töø khi coù xe töø thieän ñeán ñaây, tui khoâng ñi nöõa maø laøm töø thieän taïi nhaø. Hoâm naøo baùn ñaéc cuõng phaûi nhôù chöøa laïi naêm ba chuïc kg, luùc thì khoai taây, cuû saén, luùc thì caûi boâng, caûi baép, tuùi ñaäu cove …. Chöù khoâng, chieàu nhìn thaáy xe töø thieän chaïy qua, xe coøn “lön” maø mình khoâng coøn haøng cho thì böùc röùt laém.
Coøn chò Nguyeãn Thu Vaân, thì baát keå haøng hoaù baùn ñaéc hay eá, moãi ngaøy ñieàu coù phaàn cho töø thieän. Ngöôøi ta boû caû vôï con, nhaø cöûa ñi laøm töø thieän – chò noùi, mình coù ñieàu kieän sao khoâng giuùp hoï? Nghæ vaäy maø heát tieåu thöông naøy ñeán tieåu thöông khaùc laàn löôït “giao haøng” töø thieän! Cuûa ít loøng nhieàu. Ngöôøi cho ít thì vaøi ba chuïc kg rau cuû, ngöôøi cho nhieàu thì naêm ba traêm kg, thaäm chí coù ngöôøi cho caû taán. Nhieàu ngöôøi coøn baûo laøm töø thieän ôû ñaây rieát roài khoûi ñi chuøa.
Maëc duø caùc tieåu thöông chôï Ñaàu moái Noâng saûn Hoác Moân raát coá gaéng, nhöng coù laàn chuùng toâi chöùng kieán ( khoâng thöôøng xuyeân), gaàn ñeán giôø naáu côm tröa môùi phaùt hieän thöïc phaåm coøn “hôi bò” ít. Toå naáu hoâm aáy toû ra boái roái, vì tieàn quyõ cuõng khoâng coøn bao nhieâu. Tuy vaäy hoï cuõng quyeát ñònh “ xuaát” tieàn ñi chôï. Caàm ñoàng “tieàn nhoû”, caàn mua löôïng “haøng lôùn”, coâ Phöông suy nghæ maõi, cuoái cuøng choïn giaûi phaùp: traû gía tröôùc, noùi mua laøm töø thieän sau. Quaû thaät hieäu nghieäm, nhieàu tieåu thöông hoâm aáy khoâng nhöõng baùn nöûa gía maø coøn cho luoân. Hieän nay, moãi ngaøy Chi hoäi phuïc vuï khoaûng 700- 750 suaát aên mieãn phí cho beänh nhaân ngheøo ôû hai beänh vieän Cuû Chi vaø Hoác Moân. Taát caû ñieàu laø nhöõng moùn aên chay, moät suaát aên goàm: côm, canh chua, moùn kho, rau luoäc. Khoâng chæ coù beänh nhaân môùi bieát aên chay, nhöõng ngöôøi laøm töø thieän ôû ñaây quanh naêm hoï cuõng aên chay.
Môùi ñeán töø thieän, haàu nhö ai cuõng baûo laø vui, laø giaûi trí. Sau ñoù nhieàu ngöôøi ñaâm ra ghieàn luùc naøo khoâng hay. Löông y Cuûa, Thanh Vaân, hay coâ Phöông, chuù Quyeân, anh Nghóa ngoaøi ñi xin coøn thöôøng xuyeân höôùng daãn beänh nhaân ngheøo ñi moå maét ôû Beänh vieän Maét Tp. Saøi Goøn . . . Taát caû hoï xa vôï, xa con, nhaø cöûa, ruoäng nöông cuõng chæ vì … “vui” (Ñieàu naøy khaùc raát xa so vôùi vôï con cuûa nhöõng quan chöùc hoaëc chuû haõng ôû caùi Saøi Goøn naøy- hoï cuõng laøm tö thieän nhöng muïc ñích laø ñeå khoe cuûa, ñeå ñöôïc noåi tieáng). Vaâng, vui chính laø ñoäng löïc giuùp hoï ñeán vôùi nhöõng ngöôøi baát haïnh, nhöõng ngöôøi keùm may maén ñang gaëp khoù khaên. Nhöng töø trong saâu thaúm taâm hoàn cuûa hoï, laø moät tình caûm thöông yeâu, laø taám loøng nhaân aùi chan chöùa tình ngöôøi. Vaø noùi nhö coâ Traø Thò Phöông- laøm töø thieän chæ caàu mong “ôn treân tröôùc” phuø hoä cho khoeû maïnh ñeå coù söùc khoeû laøm hoaøi. Chuùng toâi tin lôøi caàu mong cuûa nhöõng ngöôøi nhö coâ Phöông seõ ñöôïc toaïi nguyeän./.
(Langdu4mua)
Cöù moãi ñoä xuaân veà nôi cuoái ngoõ, taân nieân saép söûa böôùc qua laø luùc nhöõng caønh mai vaøng ñua nhau khoe saéc. Ngöôøi daân phöông Nam coù thoùi quen ñoùn teát khoâng theâå thieáu mai vaøng, vôùi hoï mai laø bieåu töôïng ñem ñeán nieàm vui vaø haïnh phuùc trong naêm môùi. Tuy nhieân, ngöôøi chôi mai ngaøy nay coù phaàn söôùng hôn tröôùc nhieàu. Hoï khoâng coøn nhoïc coâng chaêm soùc töøng cuoán laù, nhaønh hoa, roài hoài hôïp chôø mai coù nôû ñuùng heïn. Giôø ñaây cöù ñoä ñöa oâng taùo veà trôøi laø hoï ñi “saên” mai “ñoäc” ñem veà chôi Teát.
SAÊN MAI “ÑOÄC”
Caây mai nguyeân thuûy voán dó coù naêm caùnh troøn xoe, nay ñaõ maát daàn, thay vaøo ñoù laø nhöõng loaïi mai lai taïo nhieàu caùnh: 10, 12, 24 caùnh vaø thaäm chí coù loaïi 100, 120 caùnh vôùi nhieàu maøu saéc khaùc nhau nhö vaøng chanh, vaøng cam, traéng … . Nhöng ñöôïc öa chuoäng nhaát hieän nay laø gioáng mai tai giaûo, coù 10 – 12 caùnh, hoa to, nôû thaønh töøng chuøm troâng baét maét.
Theo ngheä nhaân Nguyeãn Thaønh taâm ôû Goø Vaáp, khoaûng 10 naêm tröôùc, khi nhöõng caây mai vaøng chöøng vaøi ba naêm tuoåi, voâ chaäu, ñöôïc ngöôøi daân chôi mai ôû choán thò thaønh öa thích. Thuù chôi mai vaøng töø ñoù baét ñaàu lan roäng ra nhieàu nôi. Tuy nhieân, caây mai coù ñaëc tính chaäm lôùn, troàng 3 naêm cuõng chæ ñeå chôi nhöõng boâng caønh ñôn giaûn chöù khoâng coù ñöôïc goác, reã nhö yù. Ñeå coù ñöôïc goác mai vaøo chaäu, giôùi kinh doanh mai thöôøng cho “ñeä töû” veà taän caùc vuøng queâ ñeå saên nhöõng goác mai coå thuï ñem veà o eùp, taïo daùng, yeáu toá quyeát ñònh giaù trò ngheä thuaät cho moät “taùc phaåm” mai vaøng.
Theo moät tay chuyeân saên mai ôû Thuû Ñöùc: “ Saên mai ngaøy nay cuõng laém coâng phu vaø vaát vaû, vì mai hoang daõ ôû thoân queâ hieän nay khoâng coøn nhieàu, mai ñuû tuoåi ( 10 naêm trôû leân), coù daùng ñeïp laïi caøng khan hieám”.
Ôû hai laøng mai noåi tieáng TP.HCM laø Thaïnh Loäc, Q.12 vaø Hieäp Bình Chaùnh , Q. Thuû Ñöùc, nhieàu chuû vöôøn mai nhö Baûy Neân, Hai Coøn, Tö Bay, Uùt Phöôùc, Ba Leâ … moãi vöôøn coù tôùi vaøi ngaøn goác mai, chuû yeáu laø mai gheùp vôùi caùc daùng, theá ñoäc ñaùo, laï maét. Nhöng ñeå coù ñöôïc nhöõng caây mai giaù baïc trieäu naøy, töø 5- 7 naêm tröôùc hoï phaûi laën loäi xuoáng caùc vuøng queâ ñeå saên luøng nhöõng goác mai coå thuï ñem veà taïo ra nhieàu taàng, theá khaùc nhau, nhö long phuïng hôïp caån, roàng saø, phuïng muùa … caøng ít ñuïng haøng caøng coù giaù. Moät ngheä nhaân troàng mai ôû Q.12 taâm söï: Chaêm soùc mai nhö chaêm soùc treû con vaäy, phaûi naém ñöôïc chu kyø phaùt trieån cuûa noù. Ôû moãi chu kyø phaùt trieån phaûi cung caáp cho noù moät loaïi dinh döôõng nhaát ñònh, chæ caàn sô saåy moät chuùt laø coi nhö maát traéng caû naêm. Theo ngheä nhaân Hai Coøn ôû Thuû Ñöùc, troàng mai sôï nhaát laø nhöõng naêm nhuaän hoaëc thôøi tieát bieán ñoåi thaát thöôøng. Luùc thì naéng noùng keùo daøi, khi thì coù nhöõng côn möa muoän, deã khieán cho mai ruïng laù, nôû sôùm. Maø heã mai nôû sôùm thì chòu thua, chaúng coù caùch naøo cöùu vaõn ñöôïc.
Hieän nay, Thuû Ñöùc coù gaàn 100 hoä troàng mai vaøng, vôùi haøng traêm ngaøn goác mai ñöôïc cung caáp ra thò tröông moãi naêm. Theo nhieàu ngöôøi nôi ñaây coøn ñöôïc coi laø moät trong nhöõng ñieåm troàng mai lôùn nhaát cuûa Tp.HCM cuõng nhö caùc tænh phía Nam. Moät soá chuû vöôøn mai ôû ñaây cho bieát nhieàu caây mai ñaõ ñöôïc treo giaù leân ñeán vaøi traêm trieäu ñoàng nhöng vaãn coù ngöôøi ñaët coïc nhö chôi. Tuy giaù nhö vaäy, song hoï baûo chaúng thaám vaøo ñaâu so vôùi caây mai vaøng cuûa oâng Trònh Vaên Thaønh ôû P.4, thò xaõ Vónh Long, ñaõ coù ngöôøi traû 400 trieäu ñoàng oâng chöa chòu baùn, vì noù “coù moät khoâng hai”. Theo oâng Thaønh caây mai naøy phaûi 650 trieäu môùi baùn.
Kinh nghieäm choïn mai theo kieåu “nhaát ñeá, nhì thaân, tam taàng, töù gioáng” giôø ñaây xem ra xöa roài. Caùc ngheä nhaân cho raèng, caây mai baây giôø coøn hôn nhau ôû caùi “thaàn” cuûa noù. Neân ngheä nhaân naøo coù ñaàu oùc saùng taïo, kheùo tay taïo ra nhieàu kieåu daùng, theá caây “nhìn ñaõ con maét” chöøng naøo, “taùc phaåm” cuûa hoï caøng coù giaù trò chöøng aáy. Daân chôi mai baây giôø cuõng tinh thoâng laém, hoï khoâng ñôn thuaàn laø chöng cho ñeïp nhaø cöûa trong ba ngaøy teát, maø coøn chöùng toû ñaúng caáp, caùi söï aên neân laøm ra cuûa gia chuû. Neân hoï thöôøng khoâng tieác coâng tìm kieám, saên luøng nhöõng caây mai coå thuï coù goác reã caèn coãi, daùng caây laï, ñoäc ñaùo thì môùi mong sôø ñöôïc haàu bao cuûa hoï.
NHAØ THIEÁU MAI VAØNG LAØ CHÖA THAÁY TEÁT!
Theo nhaø nghieân cöùu Nguyeãn Thieän Tòch, Hoäi hoa lan caây caûnh TP.HCM, ôû nöôùc ta mai vaøng coù töø mieàn Trung trôû vaøo, khoâng coù ôû mieàn Baéc. Mai vaøng thuoäc hoï hoaøng mai, laø moät loaïi caây röøng moãi naêm chæ nôû hoa moät laàn vaøo dòp xuaân veà. Hoa mai vaøng nôû thaønh töøng chuøm, treo lô löûng, coù muøi thôm e aáp vaø kín ñaùo. Töø nghìn naêm tröôùc noù ñaõ trôû thaønh söù giaû bieåu töôïng cho muøa xuaân cuûa ngöôøi phöông Nam. Bôûi vaäy, haàu nhö nhaø vöôøn naøo cuõng coù mai vaøng, mai moïc hoang daõ hoaëc troàng tröôùc saân nhaø chuû yeáu ñeå hoa nôû ñeïp vaøo muøa xuaân, caét caønh chöng leân baøn thôø trong ba ngaøy teát, caàu cho söï mai maén.
Naém ñöôïc taâm lyù cuûa nhieàu ngöôøi, nhaát laø ngöôøi daân Saøi Goøn coù caâu: “nhaø thieáu mai chöa phaûi laø Teát”. Neân duø nhaø coù ngheøo khoù quanh naêm cuõng raùng boû ra vaøi chuïc, coù khi vaøi traêm ngaøn ñeå “röôùc” mai veà ñoùn teát. Coøn ñoái vôùi ngöôøi khaám khaù, hoaëc caùc “ñaïi gia” hoï saún saøng boû ra 5- 7 trieäu, thaäm chí vaøi traêm trieäu ñeå mua cho ñöôïc goác mai öng yù.
Beân caïnh mai vaøng coå thuï coøn coù mai vaøng bonsai, maø coù ngöôøi goïi laø “mai kieång thôøi trang”. Ngöôøi chôi mai bonsai cuõng laém kyø coâng, phaûi maát nhieàu thôøi gian ñeå “ñaøi” cho caây nhoû laïi theo nhöõng daùng, theá ñoäc ñaùo rieâng. Nhieàu chaäu mai cuõng coù giaù caû chuïc trieäu ñoàng. Tuy nhieân, caùc ngheä nhaân cho raèng, mai bonsai khoâng ñöôïc ñaùnh giaù cao vì noù “aên gian”, ôû phaàn hoa thì röïc rôû nhöng phaàn thaân vaø laù thì khoâng ñaït theo tieâu chuaån cuûa moät caây kieång bonsai.
Töï ngaøn xöa, hoa mai ñaõ ñöôïc tao nhaân, maëc khaùch khoâng tieác lôøi ca tuïng bôûi veû ñeïp thuaàn khieát, höông hoa nheï nhaøng thanh tònh. Trôøi caøng laïnh hoa caøng toûa höông thôm, neân höông cuûa hoa mai coøn ñöôïc goïi laø “laõnh höông”. Coøn maøu vaøng cuûa hoa, töôïng tröng cho söï vinh hieån cao sang, maøu ñaëc tröng daønh rieâng cho vua chuùa. Cho neân chaúng coù gì ngaïc nhieân khi ngöôøi daân phöông Nam choïn mai vaøng ñeå ñoùn Xuaân, ñoùn Teát coå truyeàn daân toäc.
Ôû nhieàu quoác gia treân theá giôùi coøn coù taäp quaùn raát hay, hoï goïi teân quoác gia keøm theo teân moät loaøi hoa quí: Haø Lan xöù sôû hoa tulip, Bungari xöù sôû hoa hoàng, Nhaät baûn coù hoa anh ñaøo … Neáu theo taäp quaùn hay, ñeïp vaø coù yù nghóa naøy, coù leõ hoa mai thöøa tieâu chuaån ñeå trôû thaønh bieåu töôïng cho ñaát nöôùc? Vaø nhö theá, hoa mai vaãn chöa ñöôïc “vinh danh” xöùng ñaùng vôùi veû ñeïp vaø phaåm chaát cuûa moät loaøi hoa quí. /.
(Langdu4mua)
Hoang daõ, thô moäng, laõng maïn laø caûm giaùc cuûa nhöõng ai ñaõ ñeán nôi naøy. Theá nhöng, nhöõng caâu chuyeän nhuoám ñaày maøu saéc lieâu trai vaø con soá 37 ngöôøi cheát khieán cho ngöôøi nghe khoâng khoûi giaät mình.
HOÀ HOANG.
Hoà hoang naèm trong khu vöïc quaûn lyù cuûa Ñaïi hoïc Quoác gia TP.HCM, thuoäc ñòa phaän xaõ Ñoâng Hoøa, huyeän Dó An, tænh Bình Döông. Vaøo thaäp nieân 60 – 70 cuûa theá kyû tröôùc, nôi ñaây baét ñaàu trôû thaønh moû ñaù cho caùc nhaø thaàu khai thaùc phuïc vuï vieäc xaây döïng xa loä Haø Noäi vaø moät soá tuyeán ñöôøng troïng ñieåm trong khu vöïc. Sau naêm 1975, ngöôøi ta tieáp tuïc khai thaùc ñeå phuïc vuï cho vieäc naâng caáp caùc tuyeán ñöôøng trong khu vöïc. Keå töø ñoù, nôi ñaây baét ñaàu trôû thaønh ñaïi coâng tröôøng vôùi haøng chuïc haàm hoá saâu thaåm do nhöõng con Bela, F.4000, GMC taïo neân. Ñöùng töø xa troâng chuùng laéc lö gioáng nhö nhöõng con ruøa giaø chaäm chaïp boø theo hình xoaén oác khaù vaát vaû môùi ngoi leân ñöôïc con ñöôøng chính. Cöù theá, traõi qua haøng chuïc naêm moi moùc, cho ñeán moät ngaøy gaàu ñaù choïc thuûng nhöõng maïch nöôùc ngaàm phuït leân traéng xoùa, caû hoà chìm daàn döôùi moät bieån nöôùc meânh moâng thì ngöôøi ta môùi chòu döøng laïi. Töø ñoù, trong vuøng coù bao nhieâu nöôùc möa ñeàu ñoå doàn xuoáng ñaây taïo neân nhöõng caùi hoà meânh moâng maët ngoïc xanh bieác, vôùi teân goïi gaén lieàn vôùi teân ñôn vò khai thaùc nhö hoà ñaù 621, hoà ñaù 710 …
Nhieàu naêm tröôùc, caùc con ñöôøng daãn ñeán hoà hoang coøn hoang sô, hai beân ñöôøng chæ thaáy luøm buïi chen laãn nhöõng moâ ñaát nhaáp nhoâ nhö nhöõng ngoïn ñoài thaáp ñöôïc oâm aáp bôûi nhieàu loaøi hoa daïi caøng theâm laõng maïn. Nhöng keå töø khi khu vöïc naøy thuoäc quyeàn quaûn lyù cuûa Ñaïi hoïc Quoác gia TP.HCM, caùc con ñöôøng ñaát ñöôïc traõi nhöïa phaúng lì caøng khieán cho moät nôi voán dó hoang daõ giôø ñöôïc thi vò hoùa theâm baèng teân goïi “beán tình”. Vaø seõ khoâng ngaïc nhieân vôùi teân goïi naày neáu nhö ai ñoù thöû ñeán ñaây vaøo luùc chieàu taøn hay nhöõng ñeâm traêng thanh gioù maùt, seõ thaáy töøng ñoâi tình nhaân ñöa nhau ra ñaây löôïn lôø hoùng gioù. Song, caùi teân kia döôøng nhö vaãn chöa loät taû heát caùi ñeïp hoang daõ pha chuùt lieâu trai cuûa noù, neân hoï goïi cho noù baèng moät caùi teân khaùc nghe khaù thuyeát phuïc: “hoà hoang”. Theo nhöõng ngöôøi daân nôi ñaây cho bieát, nôi saâu nhaát cuûa hoà hoang laø 22 meùt.
Naèm caïnh hoà hoang coøn coù nhieàu hoà khaùc, trong ñoù coù moät hoà “ñaùng sôï” nhaát ñöôïc nhöõng ñoâi tình nhaân hay lui tôùi goïi baèng caùi teân khaù laïnh luøng: hoà nöôùc laïnh. Ñaây laø caùi hoà roäng meânh moâng, nöôùc xanh maøu ngoïc bích. Haøng ngaøy khoâng chæ coù sinh vieân, maø nhieàu ngöôøi daân trong khu vöïc cuõng thích ra ñaây taém giaët. OÂng tö Roâ, moät ngöôøi soáng laâu naêm ôû ñaây cho bieát baát keå trôøi möa hay naéng, nöôùc hoà naøy laïnh kinh khuûng. So vôùi hoà hoang thì khoâng saâu baèng nhöng laïi laø nôi maø ngöôøi ta cheát ñuoái nhieàu hôn, bôûi caøng xa bôø ñoä laïnh cuûa noù caøng taêng ñoät ngoät khieán cho nhöõng ngöôøi ham bôi deã bò chuoät ruùt baát ngôø ñeán co quaép. Maëc cho hieåm nguy luoân rình raäp nhöng tröôùc söùc quyeán ruõ cuûa maët hoà xanh bieác maø coù ngöôøi coøn goïi laø “Vuõng Taøu II” , ñeå roài naêm naøo nôi ñaây cuõng coù ngöôøi cheát ñuoái.
Naèm trong khu vöïc hoà hoang coøn coù khu vöôøn traøm maø chæ coù nhöõng ngöôøi ñaõ vaø ñang yeâu hoï môùi nghó ra caùi teân raát ö laø laõng maïn: “vöôøn yeâu”. Vöôøn yeâu naèm caùch hoà hoang chöøng 200 meùt, nhöõng ngaøy thöù baûy, chöõ nhaät coù ñeán vaøi chuïc caëp sinh vieân ra ñaây maéc voõng hoaëc traõi nhöõng taám nilon döôùi boùng traøm, naèm beân nhau haøng giôø khoâng phaûi ñeå oân baøi maø laø ñeå oân “chuyeän tình” ôû moïi tö theá. Oâng Saùu Maãn, moät laõo chaên boø thueâ coù hôn chuïc naêm ôû ñaây toû ra kinh nghieäm: Luùc ñaàu caùc coâ caäu coøn ngoài eùp saùt beân nhau, sau thì ñöùng xoaén laáy nhau, ñeán khi “cao traøo” thì hoï “thö giaõn vôùi nhau thieät tình chöù khoâng kieâng cöõ maën laïc gì”. Bôûi giöõa “coõi thieân thai”, nhìn quanh quaát ai cuõng vaäy thì laáy gì laøm xaáu hoå.
Sinh vieân teân Huøng, naêm II, Ñaïi hoïc KHTN cho raèng khu vöïc hoà hoang giôø ñaây ñaõ trôû thaønh moâ hình giaûi trí kheùp kín maø ít nôi naøo coù ñöôïc. Saùng ra vöôøn yeâu, tröa xuoáng hoà taém, chieàu toái trôû laïi vöôøn yeâu hoaëc ngoài treân caùc ñoài ñaù thöôûng thöùc thieân nhieân hoang daõ thì chaúng coù caùi thuù naøo baèng. Huøng coøn khaúng ñònh, ôû ñaây neáu laø sinh vieân ñaõ vaø ñang yeâu thì ít nhaát cuõng nhieàu hôn moät laàn ñöa nhau ra ñaây ñuù ñôûn.
NHÖÕNG ÑOAÛN KHUÙC BUOÀN.
Theo nhieàu ngöôøi, caùi teân “hoà hoang” chính laø do nhöõng ñoâi tình nhaân maø haàu heát laø sinh vieân hay lui tôùi ñaây ñaët cho noù. Vaø roài quanh caùi hoà naøy hoï coøn theâu deät theâm nhieàu caâu chuyeän kyø bí pha chuùt lieâu trai. Tuy nhieân, caùi con soá 37 ngöôøi cheát maø haàu nhö ngöôøi daân naøo trong vuøng cuõng coù theå keå laïi raønh maïch nguyeân nhaân cuûa noù laø ñieàu chaéc chaén khoâng theâu deät.
Trong soá raát nhieàu caâu chuyeän keå veà caùi cheát maø chuùng toâi ñöôïc nghe, coù nhöõng caùi cheát thaät thöông taâm vaø … laõng nhaùch! Chuyeän keå raèng, caùch ñaây khoâng laâu, coù moät coâ gaùi ngheøo haøng ngaøy ñoäi ñaát kieám tieàn nuoâi moät chaøng trai suoát 4 naêm ñaïi hoïc. Ñeán khi chaøng trai ra tröôøng, nhöõng töôûng tình yeâu cuûa coâ gaùi ngheøo ñöôïc ñeàn buø xöùng ñaùng. Naøo ngôø coù ñöôïc chuùt coâng danh, chaøng trai kia cuõng gioáng nhö nhieàu gaõ ñaøn oâng “tham sang phuï khoù” ñaõ “quaát ngöïa truy phong”. Khieán cho coâ gaùi thaát voïng, töï traùch mình trao duyeân nhaèm choã vaø giaän ñôøi sao quaù baïc beõo, voâ tình vôùi ngöôøi ngheøo khoù. Ñeå roài moät buoåi chieàu kia coâ tìm ñeán hoà hoang, traàm mình xuoáng nôi maø coâ ñaõ töøng ñoäi ñaát kieám tieàn ñeå nuoâi ngöôøi tình aên hoïc.
Khoâng laâu sau caùi cheát cuûa coâ gaùi ngheøo kia, ngöôøi ta laïi chöùng kieán moät caùi cheát “voâ tình” gioáng nhö trong tieåu thuyeát. Ñoù laø vaøo moät buoåi chieàu ñeïp trôøi, coù ñoâi tình nhaân noï ñöa nhau ra hoà hoang haùi hoa, baét böôùm. Maõi meâ ñuoåi theo nhöõng con böôùm vaøng bay chaáp chôùi, coâ gaùi tröôït chaân rôi xuoáng hoà. Vì quaù baát ngôø, chaøng trai lao xuoáng cöùu ngöôøi yeâu nhöng roài caû hai chìm daàn. Ñeán khi löïc löôïng cöùu hoä cuøng vôùi ngöôøi daân ñòa phöông vôùt ñöôïc xaùc hoï leân, laï laø ñoâi tình nhaân kia vaãn coøn oâm rieát laáy nhau.
Hay nhö moät caâu chuyeän khaùc môùi nghe qua coù veõ huyeàn hoaëc, nhöng nhieàu ngöôøi ôû ñaây cam ñoan raèng ñaáy laø caâu chuyeän coù thaät chöù khoâng heà theâu deät chuùt naøo. Ñoù laø vaøo ngaøy raèm thaùng 7 naêm tröôùc, moät chò baùn xoâi voâ yù ñaõ ñeå chieác xe ñaïp cuøng vôùi thuùng xoâi troâi tuoät xuoáng hoà. Choàng chò ñaõ cuøng vôùi moät vaøi ngöôøi khaùc laën moø suoát caû buoåi chieàu nhöng khoâng sao tìm laïi ñöôïc. Maõi cho ñeán luùc coù ai ñoù ñeán xem baûo raèng thuùng xoâi kia thay cho noài chaùo laù ña, chò môùi chôït hieåu ra hoâm aáy laø ngaøy leã Xaù toäi vong aân. Nhöng cuõng thaät laï, chöa ñaày moät tuaàn sau chò ñaõ kieám ñuû tieàn mua ñöôïc moät chieác xe ñaïp môùi toát hôn.
Roài laïi coù theâm moät laàn, theâm moät laàn nöõa … khieán cho ngöôøi nghe khoâng khoûi phaûi suy ngaãm.
Tröôùc söùc quyeán ruõ “cheát ngöôøi” cuûa hoà hoang, laõnh ñaïo Ñaïi hoïc Quoác gia TP.HCM ñaõ cho laäp choát, thueâ löïc löôïng baûo veä chuyeân nghieäp ngaên khoâng cho xe taûi ra vaøo khu vöïc naøy, ñoàng thôøi nhaéc nhôû khoâng cho sinh vieân xuoáng hoà. Theo oâng Buøi Xuaân Oanh, bí thö chi boä aáp Taân Laäp, xaõ Ñoâng Hoøa, Dó An, Bình Döông, khoâng chæ coù söï quan ngaïi cuûa laõnh ñaïo Ñaïi hoïc quoác gia maø ngay caû chính quyeàn ñòa phöông cuõng ñaõ coù thoâng ñieäp caûnh baùo söï “ nguy hieåm” cuûa noù ñoái vôùi nhöõng ai hay lui tôùi khu vöïc hoà. Baèng chöùng laø ôû moãi hoà ñeàu coù baûng “caám taém” keøm theo con soá ngöôøi cheát. Theá nhöng, moïi söï coá gaéng vaãn khoâng ñuû söùc ngaên caûn tröôùc söï quyeán ruõ cuûa nhöõng laøn nöôùc xanh bieác kia, neân ngaøy naøo cuõng coù ñeán haøng chuïc ngöôøi lao xuoáng hoà bôi loäi voâ tö. Coù leõ ñoù laø lyù do khieán cho caùc con soá baát haïnh treân nhöõng taám bieån caám kia theo naêm thaùng lôùn daàn./.
(Langdu4mua)
Ngöôøi ta noùi, khoâng coù caùi ngheøo naøo gioáng nhau. Theá nhöng, hai xoùm ngheøo naèm ngay cöûa ngoõ vaøo trung taâm Tp laïi coù nhieàu soá phaän gioáng nhau ñeán khoâng ngôø. Hoï laø nhöõng cö daân tha phöông caàu thöïc, quanh naêm soáng treân ghe, treû con thì bò “duï” ñi hoïc …
NHÖÕNG MAÛNH ÑÔØI CHÌM NOÃI
Trôøi nhaù nhem toái, daõy ñeøn cao aùp döôùi chaân caàu Bình Trieäu, P26, Q.Bình Thaïnh vuït saùng. Caùch ñoù vaøi böôùc chaân, caùi xoùm ghe nhoû thoù, naèm loït döôùi trieàn soâng nhö chôït cöïa mình. Nhieàu nhaø quanh naêm khoâng coù ñeøn, laáy ñeøn ñöôøng laøm ñeøn nhaø coi nhö moät caùch tieác kieäm. Oâng Tö, moät trong boán gia ñình ôû ñaây coù Tivi, cho bieát: muoán xaøi ñòeân phaûi xin caâu nhôø caùc hoä treân bôø. Moãi kyù ñieän traû 3.000 ñoàng chöù reû roùm gì, nhöng vui thì hoï cho xaøi, buoàn xin taïm nghæ.
Tuy goïi laø nhaø nhöng thaät ra ôû ñaây, moãi gia ñình soáng treân moät chieác ghe baàu taû tôi, chaáp vaù. Caû xoùm coù 33 gia ñình, moãi ngöôøi moät caûnh nhöng coù thaân phaän gioáng nhö chính nhöõng chieác ghe cuûa hoï. Hôn 10 naêm tröôùc, hoï laø cö daân goác Khmer töøø nhöõng vuøng queâ ngheøo khoù cuûa Traø Vinh, Soùc Traêng, Caàn thô, An Giang… choïn nghieäp thöông hoà laøm keá möu sinh. Laøm aên thaát baïi, taøi saûn coøn laïi chieác ghe, troâi daït maõi môùi ñeán nôi naøy. Khaùc vôùi nhieàu gia ñình ôû ñaây, chò Baûy- ngöôøi ñaõ soáng ñöôïc 5 naêm ôû xoùm ghe, keå: tröôùc ñoù, chò rôøi Vò Thanh( Caàn Thô), daét theo 4 con nhoû leân Saøi Goøn laäp nghieäp. Chò laøm ñuû thöù ngheà, tieàn thueâ nhaø vaãn thieáu. Chò tìm ñeán xoùm ghe, sang laïi chieác ghe ñaõ qua nhieàu ñôøi chuû giaù 2,5 trieäu ñoàng, ôû cho ñeán taän hoâm nay. Haøng ngaøy, chò cuøng caùc con leân bôø che leàu baùn bia hôi, quaùn bia ñoäc nhaát ôû caùi xoùm ghe naøy. Ngoaøi chò Baûy, nhöõng ngöôøi khaùc saùng sôùm chui ra khoûi ghe, baát keå möa naéng traàm mình döôùi soâng vôùt truøn chæ. Hoâm naøo truùng ñöôïc 20.00 – 25.000 ñoàng, nhöng coù khi chæ ñöôïc vaøi ngaøn. Toäi nhaát laø treû con, xoùm coù khoaûng 40 ñöùa, haàu heát ñaõ bieát kieám tieàn. Ñöùa nhoû thì löôïm ve chai, leùn luùt ñi xin aên; ñöùa lôùn moät chuùt thì theo cha meï ra soâng hoaëc phuï hoà, laøm saét … ñeán toái môùi veà.
ÔÛ xoùm UÏ Caây P.10, Q.8, ñôøi soáng ngöôøi daân cuõng khoâng maáy khaù hôn. Ñöùng treân caàu Nguyeãn Tri Phöông nhìn xuoáng, nhaø cöûa nhö nhöõng hoäp dieâm, xeáp loän xoän, choâng cheânh treân nhöõng chieác coïc. Vaäy maø coøn khaù, nhieàu nhaø ghe chaät heïp, laâu naêm muïc naùt naèm treân uï ñaát boán beân toaøn raùc röôûi. Nhöng coù len loõi saâu trong xoùm môùi thaáy ñöôïc söùc chòu ñöïng cuûa hoï. Nöôùc döôùi raïch ñen ngoøm, ñaëc quaùnh, hoâi haùm. Nhieàu caên nhaø chæ 7,8 m2, thaäm chí coù nhaø nhoû tôùi möùc khoâng theå nhoû hôn ñöôïc nöõa. Vaùch pheânh oïp eïp, troáng tröôùc huït sau nhöng noù phaûi chöùa 5-6 ngöôøi. Nhöng ñaâu phaûi moät ngaøy moät buoåi, 10 naêm nay laø vaäy. Moät quan chöùc cuûa phöôøng 10 cho bieát: xoùm UÏ Caây coù 400 hoä, hôn 200 nhaân khaåu, ña soá laø daân kinh teá, daân tænh töù xöù tuï veà ñaây töø nhöõng naêm 1990. Luùc ñaàu hoï ôû ven keânh, laâu ngaøy ngöôøi ôû tröôùc baùn cho ngöôøi ôû sau. Cöù theá, hoï luøi daàn ra soâng, ñeán nay ñaõ coù tôùi 5- 6 lôùp nhaø. Maø khoâng chæ baùn moät laàn, coù ngöôøi baùn 2, 3 laàn nhö chò T, chò H … Baùn xong, thueâ ôû laïi. Theo anh Thaønh, nhaø ôû ñaây tuy xaáu nhöng raát deã baùn, nhaø 7,8 m2 keâu 10- 15 trieäu ñoàng coù ngöôøi mua nhö chôi.
Moät can boä phuï traùch cuûa UB chaêm soùc giaùo duïc treû em, P10, cho bieát: toaøn phöôøng coù 461 treû em ngheøo, trong soá ñoù xoùm UÏ Caây chieám quaù nöûa. Cha meï chuùng thì laøm raát nhieàu ngheà nhö mua gaùnh baùn böng, may gia coâng, phuï hoà, ñaïp xích loâ. .. nhöng vaãn cöù ngheøo laø do ñoâng con, thu nhaäp khoâng oån ñònh. Vì vaäy, nhieàu em môùi 7 – 8 tuoåi ñaàu phaûi sôùm ra ñôøi kieám tieàn phuï giuùp cha meï. Ñöùa lôùn ñi baùn veù soá, baùn “ñoà la” ( ñöùng giöõa ñöôøng rao baùn ñoà nhöïa, veù doø soá); ñöùa nhoû hôn moät chuùt ñi giöõ em, löôïm caù … Do vaäy, khoâng rieâng gì treû ôû xoùm UÏ Caây, treû em ôû xoùm ghe cuõng vaäy, haàåu heát ñeàu thaát hoïc. Thaáy ñöôïc nhöõng khoù khaên treân, laõnh ñaïo phöôøng toå chöùc, vaän ñoäng caùc em ra lôùp phoå caäp ban ñeâm ( goïi laø lôùp hoïc “duï” ). Laàn naøo cuõng vaäy, luùc môùi khai giaûng thaät ñoâng, veà sau lôùp thöa daàn. Cöù theá, noå löïc cuûa phöôøng heát lôùp naøy qua lôùp khaùc.
GAÙNH NAËNG CHO COÄNG ÑOÀNG
Trao ñoåi vôùi chuùng toâi, laõnh ñaïo P26, Q.BT khoâng daáu ñöôïc nhöõng böùc xuùc ôû caùi xoùm ghe naøy. Oâng cho bieát ñaây laø moät trong nhöõng tuï ñieâûm phöùc taïp, thöôøng xuyeân gaây maát ANTT. Hôn nöõa laïi naèm ngay cöûa ngoõ ra vaøo trung taâm Tp, nhaø cöûa phuû leàu baït troâng heát söùc nheách nhaùc. Tröôùc ñaây, phöôøng nhieàu laàn keát hôïp vôùi löïc löôïng CSGT ñöôøng thuyû, GTCC, coâng Ty phaùt trieån nhaø Bình Thaïnh giaûi toaû, choát chaën, raøo löôùi. Moãi laàn nhö vaäy, hoï ruùt leân ghe ñöôïc vaøi ngaøy, sau ñoù do lôi loûng hoï caét löôùi, leân bôø. Nhieàu ghe laâu naêm muïc naùt, hoï keâ treân uï ñaát hoaëc ñaép xi maêng, keø thuøng phuy… nhöng nhieàu luùc cuõng bò chìm do nöôùc soâng daâng leân ñoät ngoät. Gaàn ñaây, nhieàu gia ñình ñoâng con, nhaø ghe chaät choäi, hoï traøn leân chieám bôø soâng döïng leàu ñeå ôû . Caùch nay chöøng vaøi thaùng, trong moät laàn ñi giaûi toaû ôû ñaây, baát ngôø moät beù gaùi ñoä 10 – 12 tuoåi ñaõ laøm cho moïi ngöôøi coù maët hoâm ñoù phaûi quay veà . Oâng keå: Chuùng toâi vöøa ñeán nôi, thaáy moät laùng daøi döïng doïc theo bôø soâng. Baát ngôø beù gaùi chaïy ra quyø raïp döôùi ñaát, laïy nhö teá sao: “ con xin maáy chuù ñöøng dôõ leàu, cha con ñang naèm ôû beänh vieän Chôï Raãy. Neáu khoâng may cha con cheát, meï con coù choå ñeå hoøm cho cha …”
Trong khi, daân ôû xoùm UÏ Caây haàu heát thuoäc dieän XÑGN. Nhöng thöông taâm nhaát coù leõ laø gia ñình chò Ñoàng thò Ly vaø Ñoàng thò Leä. Nhaø ñoâng con , caû hai thöôøng xuyeân thaát nghieäp laïi nuoâi theâm meï giaø. Hai chò keå trong nöôùc maét: nhaø ngheøo, caùc con ñoùi leân ñoùi xuoáng laøm sau ñi hoïc. Maáy coâ chuù ngoaøi phöôøng thaáy vaäy vaän ñoäng maõi neân cho thaèng nhoû (14 tuoåi) ñi hoïc lôùp phoå caäp ban ñeâm. Nay noù hoïc ñöôïc lôùp 5 roài! Veà phaàn hai chò, moãi naêm hieán maùu 4 –5 laàn, moãi laàn ñöôïc phöôøng cho gaïo, tieàn, ñöôøng, söõa …
Khoâng rieâng gì caùc gia ñình chò, gia ñình naøo ôû xoùm UÏ Caây naøy cuõng ñöôïc phöôøng quan taâm giuùp ñôõ. Hoài ñaàu naêm hoïc 2003 –2004, nhieàu em tôùi tuoåi ra lôùp nhöng khoâng coù giaáy khai sinh, phöôøng cöû ngöôøi tôùi nhaø Baûo sanh xin giaáy chöùng sinh ( do tröôùc ñaây sinh xong troán vieän phí) ñeå laøm giaáy khai sinh cho caùc em tôùi tröôøng. Coù giaáy tôø roài, phöôøng ñi vaän ñoäng caùc maïnh thöôøng quaân, giuùp ñôõ moãi em 180.000 ñoàng mua duïng cuï hoïc taäp.
Naêm hoïc naøy nhieàu em ôû xoùm UÏ Caây ñöôïc tôùi lôùp baèng tieàn cöùu trôï laø ñieàu thaät ñaùng möøng. Xong, nhieàu ngöôøi bieát chuyeän vaãn chöa döùt baên khoaên: chaúng leõ töông lai caùc em cöù maõi mong chôø vaøo ngöôøi khaùc./.(Langdu4mua).
Ngaøy 12- 6, Cuïc CSÑT toäi phaïm veà tham nhuõng cuûa Boä Coâng an ñaõ toáng ñaït quyeát ñònh khôûi toá, baét 5 bò can coù lieân quan trong vuï tieâu cöïc taïi döï aùn xaây döïng Töôïng ñaøi Chieán thaéng Ñieän Bieân Phuû (ÑBP). Hoï goàm Löông Phöôïng Caùc ( 43 tuoåi, Tröôûng ban quaûn lyù döï aùn Töôïng ñaøi Chieán thaéng Ñieän Bieân Phuû, hieän laø Phoù giaùm ñoác Sôû VH- TT tænh Ñieän Bieân), Leâ Minh Vieãn (44 tuoåi, Phoù ban quaûn lyù), Traàn Quoác Höng (36 tuoåi, Keá toaùn ban quaûn lyù döï aùn), Voõ thò Hoàng (58 tuoåi, nguyeân giaùm ñoác Coâng ty Myõ thuaät trung öông, vöøa nghæ höu) vaø Nguyeãn Troïng Haïnh ( 48 tuoåi, Phoù giaùm ñoác coâng ty TNHH Ñoaøn Keát, Nam Ñònh).
TAÁT CAÛ CUØNG AÅU
Töôïng ñaøi chieán thaéng ÑBP ñöôïc khaùnh thaønh vaøo ngaøy 30 – 4 - 2004, kyû nieäm 50 naêm ngaøy chieán thaéng vó ñaïi cuûa daân toäc. Coâng trình ñöôïc nhieàu ngöôøi kyø voïng, khoâng chæ vì söï hoaønh traùng maø noù coøn khaúng ñònh taàm voùc lòch söû, chính trò, vaên hoùa cuûa moät daân toäc anh huøng. Toaøn boä töôïng ñuùc baèng ñoàng, cao 12,6m, naëng 220 taán, ñaët treân ñoài D1, trung taâm thaønh phoá ÑBP, tænh Ñieän Bieân. Döï aùn ñöôïc xaây döïng vôùi toång döï toaùn trong giai ñoaïn 1 laø 47 tyû ñoàng. Tuy nhieân, chæ vaøi thaùng sau khi khaùnh thaønh ñöa vaøo söû duïng, toaøn boä coâng trình ñaõ xuoáng caáp nghieâm troïng, beä töôïng luùn, nöùt, keõ nöùt roäng ñeán 4cm, ñoä luùn saâu ñeán 30cm, caùc tuyeán keø ñeàu bò nghieâng. Toaøn boä maët saân döôùi chaân töôïng ñöôïc ñaép baèng ñaát caáp phoái, soûi suoái ñaõ bò luùn, voõng so vôiù vò trí ban ñaàu khoaûng 50cm. Thaân töôïng ræ seùt, hoen oá. Nhieàu ngöôøi daân toû ra bò “xoác” khi hay tin söï coá treân, nhöng vôùi ngöôøi trong cuoäc döôøng nhö ñaõ löôøng ñöôïc tröôùc khi ñöa töôïng leân ñoài. Leõ ra, thôøi gian thi coâng giai ñoaïn 1 caàn ít nhaát hai naêm thì chính nhöõng ngöôøi coù traùch nhieäm, coù chuyeân moân cao laïi “quyeát taâm” eùp xuoáng coøn 5 thaùng. Moät quyeát taâm coi thöôøng qui luaät vaän ñoäng cuûa söï vaät vaø phi khoa hoïc, haäu quaû laø nhaø nöôùc ñaõ phaûi chi theâm 4 tyû ñoàng ñeå khaéc phuïc, söûa chöõa. Buoàn thay, khoaûn kinh phí chi theâm naøy laïi ñöôïc giao veà cho Coâng ty Myõ thuaät trung öông – ñôn vò ñaõ phuï traùch thi coâng coâng trình.
Giaûi thích cho söï coá treân, ngöôøi ñöùng ñaàu ñôn vò phuï traùch thi coâng baø Voõ Thò Hoàng, nguyeân giaùm ñoác Coâng ty Myõ thuaät trung öông, tröôùc khi bò baét ñaõ thanh minh raèng do thôøi gian thi coâng quaù ngaén neân khoâng ñaûm baûo chaát löôïng. Vì maõi ñeán cuoái naêm 2002 môùi qui hoaïch xong ñòa ñieåm ñaët töôïng, naêm 2003 môùi “baûo laøm”. Maát nöûa naêm ñeå thi thieát keá, choïn töôïng maãu. Cuoái naêm 2003 môùi baét ñaàu khôûi coâng, nhö vaäy chæ coøn coù 5 thaùng ñeå hoaøn thaønh toaøn boä coâng trình. Cuõng do “eùp thôøi gian” maø nhöõng ngöôøi coù traùch nhieäm trong thi coâng ñaõ coá tình boû qua nhöõng nguyeân taéc cô baûn trong quaù trình xöû lyù neàn moùng, thaäm chí nhö baø Hoàng noùi “moät vaøi choå neàn moùng chöa kòp ñoùng coïc neân môùi luùn, nöùt nhö theá”. Song baø Hoàng cuõng toû ra hieåu bieát khi cho raèng vuøng ñaát ôû Ñieän Bieân moãi khi coù haït möa laø ñaát bò nhaõo, laày, luùn nhöng naéng laïi quaù cöùng. Bieát, nhöng baø laïi boû qua nguyeân taéc cô baûn maø theo nhöõng ngöôøi am hieåu vuøng ñaát naøy laø cöù 70 phaân ñaát thì leøn 70 phaân caùt, leøn lieân tuïc nhö theá saâu ñeán heát ñoä saâu 16 meùt (moùng)thì môùi ñuùng thieát keá. Neáu laøm ñuùng nguyeân taéc, nhöõng ngöôøi thi coâng thöøa bieát maát ít nhaát cuõng phaûi 4 - 5 thaùng môùi xong phaàn moùng. Trong khi nhöõng ngöôøi coù traùch nhieäm cao hôn laïi “eùp” laøm cho kòp ngaøy ñeå khaùnh thaønh, ñeå baùo coâng. Sau söï coáø chính nhöõng ngöôøi trong cuoäc thöøa nhaän: “Neáu khoâng cho laøm taïm thôøi thì laøm sao maø kòp. Nhöng khi laøm taïm thì xaõy ra söï coá”. Moät ngöôøi coù traùch nhieäm coøn cho bieát, ngay töø luùc baét tay thi coâng ñaõ ñöôïc “baät ñeøn xanh” laøm taïm thì laøm sao traùnh khoûi taâm lyù laøm aåu, laøm cho xong. Hoï cuõng thöøa hieåu raèng laøm nhö vaäy laø phaïm vaøo coõi thieâng cuûa lòch söû, vaäy maø vaãn coá tình vi phaïm ñeå … tham nhuõng.
AÊN GIAN LAØM DOÁI
Noùi veà söï coá treân, KTS Leâ Hieäp, ngöôøi chuû trì phaàn thieát keá kieán truùc cuûa töôïng ñaøi, trong moät laàn traû lôøi baùo chí ñaõ thöøa nhaän “ Sai quaù ñi roài” . Nhöng laïi cho raèng cuõng coøn may vì noù saït lôû sôùm chöa coù ai bò laøm sao, chöù lôõ maø ñoå töôøng cheát ngöôøi thì khoâng bieát haäu quaû seõ ñeán ñaâu. Maëc duø caûm nhaän ñöôïc söï “nguy hieåm” khi vöôït qua giôùi haïn coù tính nguyeân taéc trong thieát keá, nhöng oâng thöøa nhaïân mình khoâng ñuû can ñaûm ñeå töø choái. Bôûi vì coù raát nhieàu ngöôøi caàn ñeå cho coâng vieäc ñöôïc “thuaän buoàn xuoâi gioù”. Tuy vaäy, oâng cuõng toû ra lo laéng khi cho raèng phaàn nguy hieåm nhaát khoâng phaûi laø phaàn luùn, nöùt, saït lôõ nhö moïi ngöôøi nhìn thaáy, bôûi ñoù chæ laø phaàn kieán truùc phuï, caùi chính laø ôûû baûn thaân böùc töôïng. Hay noùi chính xaùc laø phaàn lieân keát giöõa töôïng vaø beä töôïng baèng beâ toâng noù thaät söï chöa oån. Nhöng ñeå khaéc phuïc chæ coù caùch dôû ra laøm laïi töø ñaàu, töùc laø phaûi laøm theo ñuùng tình töï khoa hoïc caàn phaûi coù.
Nhieàu ngöôøi ñoàng tình vôùi caùch khaéc phuïc treân, vì cho raèng “chuyeän ñaõ roài”, traùch nhieäm thuoäc veà ai, ñeán ñaâu thì tröôùc sau gì cô quan chöùc naêng cuõng laøm roõ. Nhöng theo oâng Trang Phöôïng, nguyeân Phoù tröôûng Ban Tö töôûng Vaên hoùa thaønh uûy TP.HCM – ngöôøi maø gaàn nhö ñi duyeät töôïng ñaøi khaép Mieàn Nam laïi toû ra lo laéng cho baûn thaân böùc töôïng hôn laø phaàn beä töôïng. Oâng cho bieát 7 ngaøy sau khi khaùnh thaønh oâng coù maët ôû thaønh phoá Ñieän Bieân. Baèng kinh nghieäm, nhìn böùc töôïng coù theå ñoaùn ñöôïc chaát lieäu cuõng nhö troïng löôïng cuûa noù. Neân khi taän maét chieâm ngöôõng böùc töôïïng ñöôïc cho laø ñoå ñeán 220 taán ñoàng oâng thaät baát ngôø. Theo oâng böùc töôïng ñoå côõ 60 taán ñoàng laø heát möùc. Theá neân sau naøy khi nghe töôïng bò bun oâng khoâng laáy laøm baát ngôø, vì caûm nhaän tröôùc ñaây laø coù cô sôû. Oâng noùi do aên gian löôïng ñoàng quaù lôùn neân phaûi duøng beâ toâng ñoå vaøo trong ruoät töôïng, nhöng vì thieáu kieán thöùc neân khoâng löôøng ñöôïc khí haäu khaéc nghieät cuûa mieàn nuùi, noùng, laïnh baát thöôøng. Moãi khi thôøi tieát thay ñoåi, ñoä co daõn cuûa ñoàng vaø beâ toâng khoâng ñoàng nhaát khieán cho töôïng bò bun. Vaø oâng laáy laøm laï laø taïi sao cho ñeán nay cô quan chöùc naêng vaãn chöa khoan böùc töôïng ñeå xaùc ñònh troïng löôïng cuûa ñoàng?
TAÙC GIAÛ CUÛA TÖÔÏNG ÑAØI NOÙI GÌ?
Taâm söï vôùi chuùng toâi ñieâu khaéc gia Nguyeãn Haûi, taùc giaû cuûa töôïng ñaøi ÑBP cho bieát ñoù laø moät chuyeän buoàn trong ñôøi ngheä só maø oâng muoán queân. Oâng keå, khoaûng cuoái naêm 2003, sau khi cuoäc thi saùng taùc töôïng ñaøi maãu khoâng thaønh coâng, ngöôøi cuûa Coâng ty Myõ thuaät trung öông - ñôn vò thi coâng coâng trình cho bieát ñaõ choïn töôïng maãu cuûa oâng ôû Baûo taøng Quoác gia. Ñaây laø böùc töôïng ñöôïc oâng saùng taùc töø naêm 1965, sau khi trieån laõm ñöôïc nhieàu ngöôøi ñaùnh giaù cao, oâng giao cho baûo taøng löu giöõ luoân. Nhöng ñaây laø töôïng salon neân oâng ñöôïc yeâu caàu saùng taùc moät phieân baûn môùi lôùn hôn ( 1,2 meùt) cho phuø hôïp vôùi töôïng ngoaøi trôøi. Trong khoaûng thôøi gian aáy, phaàn vì tuoåi cao, phaàn vì caên beänh tim haønh haï khieán cho vieäc ñi laïi khoù khaên nhöng tröôùc yeâu caàu treân vaø vôùi traùch nhieäm cuûa ngöôøi ngheä só neân oâng töø choái. Oâng lao vaøo saùng taùc roøng raû suoát hai thaùng trôøi, moät phieân baûn môùi ñöôïc phaùt thaûo hoaøn chænh khieán cho nhöõng ngöôøi trong cuoäc coù khoù tính ñeán ñaâu cuõng haøi loøng. Theá nhöng, töø sau khi saùng taùc xong phieân baûn böùc töôïng, oâng khoâng caûm thaáy thoaûi maùi maø traùi laïi gaëp nhieàu phieàn toaùi. Oâng cho bieát sau khi baøn giao phieân baûn, ñaïi dieän Coâng ty coù ñeán gaëp oâng ñeå baøn veà quyeàn lôïi taùc quyeàn. Tuy nhieân do thaùi ñoä laøm vieäc cuûa Coâng ty thieáu thieän chí, mang daùng daáp cuûa moät ngöôøi quyeàn theá, keû caû neân oâng baûo khoâng coøn höùng thuù ñeå baøn baïc. Hoï cho raèng taùc phaåm cuûa toâi ñöôïc choïn laø moät ngaãu nhieân ñaày may maén, neáu khoâng thì cuõng chæ ñeå cho buïi baùm . “ Toâi laø ngöôøi noåi tieáng maø coøn bò eùp, huoáng gì sau naøy ñoái vôùi nhöõng taùc giaû thaáp coå beù hoïng khaùc”, ñieâu khaéc gia Nguyeãn Haûi böùc xuùc. Oâng cho bieát sau ñoù ít laâu trong moät laàn baø Hoàng vaøo gaëp oâng ôû TPHCM, baø cho bieát tieàn nhuaän buùt cuûa oâng laø 180 trieäu ñoàng nhöng phaûi chia ñoâi vôùi baûo taøng ( Theo Nhöõng qui cheá quaûn lí myõ thuaät, Boä VH-TT, tieàn nhuaän buùt taùc phaåm naøy khoaûng 400 trieäu ñoàng - NV). Taát nhieân laø oâng khoâng ñoàng yù. Sau ñoù ñaïi dieän Coâng ty coù vaøi laàn lieân laïc vôùi oâng nhöng oâng töø choái tieáp xuùc, vì cho raèng danh döï cuûa ngöôøi ngheä só ñaõ bò xuùc phaïm. Tuy nhieân oâng cuõng cho bieát ñaõ nhieàu laàn gôûi ñôn thö cho Boä VH-TT nhôø can thieäp quyeàn lôïi cho oâng, nhöng ñaõ nhieàu naêm troâi qua maø oâng vaãn chöa nhaän ñöôïc moät ñoàng xu nhuaän buùt naøo! .
Hoûi veà chaát löôïng coâng trình, oâng thaúng thaén töø choái traû lôøi. Nhöng vôùi kinh nghieäm cuûa moät ngöôøi töøng xaây döïng coù ñeán haøng traêm töôïng ñaøi töø Nam chí Baéc thì muoán khaéc phuïc söï coá treân chæ coøn caùch xaây töôïng ñaøi môùi./. (Langdu4mua)
Tập một
tập hai
Tập ba
tập bốn
tập năm
“MÌNH CHÆ LAØ HAÏT CAÙT ÑOÄC HAØNH TREÂN SA MAÏC”.
Trong ñôøi mình, oâng khoâng nhôù ñaõ saùng taùc bao nhieâu taùc phaåm, taùc phaåm vaên hoïc coøn coù baûn thaûo, coøn taùc phaåm ñieâu khaéc chæ coù ñoäc baûn maø nay caùi coøn caùi maát. Nhieàu taùc phaåm saùng taùc xong khoâng kòp kyù teân, phaàn vì meät, phaàn vì khoaùi quaù, caûm giaùc nhö vöøa thoaùt ra töø moät traän ñaùnh sanh töû vaäy. Môû ñaàu caâu chuyeän oâng boäc baïch veà ngheà cuûa mình nhö vaäy.
ÑI TÌM COÕI ÑAM MEÂ
Böôùc vaøo tuoåi 76, oâng noùi trí naõo cuûa mình baét ñaàu “saäp seä” so vôùi thôøi trai treû. Vaäy maø caên beänh tim töø 10 naêm nay chöa moät phuùt chòu rôøi xa oâng. Tuoåi cao, beänh taät khieán böôùc chaân coù phaàn theâm chaäm chaïp, nhöng ñieàu ñoù khoâng laøm cho oâng keùm ñi tính soâi noåi, thaúng thaén cuûa thuở naøo. 
Oâng taâm söï raèng oâng xuaát thaân trong gia ñình khoâng maáy danh voïng ôû Caùi Beø, tỉnh Tieàn Giang. Cha laø ngheä só veõ phong tuoàng cho một đoàn hat cải lương ở tỉnh lẻ, về sau trôû thaønh soaïn giaû. Meï xuaát thaân töø moät ñaøo haùt. Môùi leân 13 tuoåi ñaàu phaûi chòu caûnh moà coâi cha, ít laâu sau ngöôøi meï taùi giaù neân phaûi soáng nhôø vaøo oâng baø noäi. Gia ñình beân noäi cuõng chaúng giaøu coù gì, ruoäng ñaát ít oûi laïi ñoâng con, thöôøng xuyeân thieáu tröôùc huït sau neân chuyeän hoïc haønh cuûa oâng cuõng sôùm bò ñeøn saùch choái töø. Nhöng caùi “ chaát löûa” ngheä só töø ngöôøi cha quaù coá ñaõ kòp truyeàn cho oâng neân oâng phaùt loä loøng ñam meâ ngheä thuaät khaù sôùm. 15 tuoåi vaøo boä ñoäi, moãi khi coù ñieàu kieän laø laáy buùt chì ra veõ, oâng veõ baát cöù caûnh vaät naøo maø oâng thaáy treân böôùc ñöôøng ñi lieân laïc cuûa mình. Cho ñeán moïât hoâm ngöôøi chæ huy trong ñôn vò tình côø phaùt hieän oâng coù khieáu veõ lieàn taïo ñieàu kieän cho oâng ñi hoïc lôùp ñaøo taïo hoïa só ngaén haïn trong chieán khu. Sau khi hoïc trôû veà, oâng tham gia trieån laõm ôû Ñoàng Thaùp Möôøi, böùc tranh ñaàu tieân coù teân tình ñoàng chí. Ñaây laø böùc tranh veõ veà moät traän ñaùnh ôû An Xuyeân, Caø Mau. Ñoái vôùi nhieàu ngöôøi ñaây chæ laø moät böùc tranh coøn khieâm toán, nhöng ñoái vôùi oâng laïi laø thaønh tích lôùn lao. Khi aáy oâng khoâng nghó veõ ñeå noåi tieáng, maø veõ ñeå thoûa loøng ñam meâ ngheà nghieäp. 
Sau böùc veõ trieån laõm thaønh coâng, oâng ñöôïc nhieàu ngöôøi ñaùnh giaù raát cao veà taøi naêng vaø ñöôïc cô quan ñieàu chuyeån sang veõ tranh minh hoïa cho tôø baùo Tieåu ñoaøn 307. OÂng noùi luùc naøy oâng raát yeâu ngheà vaø nguyeàn suoát ñôøi theo nghieäp veõ. Theá nhöng, chieán tranh ñaõ khieán cho lôøi nguyeàn cuûa oâng khoâng troïn veïn. Naêm 1954, hieäp ñònh ñình chieán, oâng cuøng vôùi nhieàu ñoàng ñoäi ôû Tieåu ñoaøn 307 taäp keát ra Baéc.
Ra thuû ñoâ, oâng môùi caûm nhaän ñöôïc ñaày ñuû theá naøo laø “höông vò” cuûa moät ngöôøi lính, ñieàu maø tröôùc ñaây tuy vaøo boä ñoäi nhöng oâng chöa töøng bieát ñoù laø ñöôïc mang suùng vaø löïu ñaïn. Caùi vieäc töôûng chöøng nhö bình thöôøng aáy cuûa ngöôøi lính, ñoái vôùi oâng giôø noù nhoïc nhaèn hôn caàm coï gaáp nhieàu laàn. Khieán cho taâm traïng oâng naëng neà, chaùn naûn, nhieàu luùc muoán quaêng coï ñi. Nhöng sau ñoù coù ngöôøi phaùt hieän ra oâng laø moät hoïa só taøi naêng töøng veõ tranh minh hoïa cho baùo. Ñöôïc ñoàng ñoäi ñoäng vieân, oâng laøm ñôn thi vaøo tröôøng Trung caáp myõ thuaät Haø Noäi vôùi tö caùch thí sinh töï do. Tröôøng nhaän ñôn, moät caùi ñôn vieát ñaày taâm huyeát, trònh troïng, laïi in baèng chöõ tybo. Tröôøng xaùc minh môùi vôõ leõ ra raèng oâng töøng laø moät hoïa só, laïi laø ngöôøi cuûa quaân ñoäi. Vieäc “leùn” cô quan ñi thi bò baïi loä, oâng ñaønh thuù nhaän trong söï hoài hôïp laãn lo aâu, thaät khoâng ngôø cô quan khoâng khieån traùch maø coøn khuyeán khích baèng caùch cho tieàn ñi thi nhöng oâng khoâng nhaän. Giôø nghó laïi oâng baûo khi ñoù do quaù taâm huyeát vaø cuõng laø caùi khôø daïi, noâng noãi cuûa tuoåi treû. Trong kyø thi naêm aáy (1956) coù ñeán 2.000 thí sinh tham döï, nhöng keát quaû chæ coù 50 ngöôøi thi ñoã, oâng ñöôïc xeáp thöù 7. Caøng söôùng hôn khi oâng ñöôïc choïn laø ngöôøi ñaïi dieän cho caùc taân sinh vieân phaùt bieåu trong ngaøy khai gæang. Hôn nöûa theá kyû troâi qua nhöng oâng nhôù khaù roû hoâm aáy do quaù xuùc ñoäng, boái roái neân chæ noùi ñöôïc veà nhöõng naêm thaùng ñi boä ñoäi, nhöõng traên trôû tröôùc luùc thi, roài nguyeän voïng theo ngheà… . Sau khi vaøo tröôøng myõ thuaät, oâng taäp trung “taát caû” cho hoïc taäp. Hoïc ñöôïc hai naêm, oâng thi tieáp vaøo tröôøng Cao Ñaúng myõ thuaät cuõng cuûa Haø Noäi nhöng oâng khoâng theo ngaønh veõ maø choïn ñieâu khaéc. Nhieàu ngöôøi toû ra baát ngôø tröôùc ngaõ reû cuûa oâng, nhöng oâng baûo ñaõ yeâu noù töø laâu laém. Nhöõng böùc töôïng söøng söûng, hieân ngang, maïnh meõ maø moãi khi nhìn, suy ngaãm noù coù caùi gì ñoù laõng maïn raát ñôøi thöôøng ñaõ cuoán huùt oâng töø khi coøn laø moät caäu beù lieân laïc. Khi aáy, ngaønh naøy khi aáy raát ít ngöôøi theo hoïc, vì cho raèng naëng nhoïc, dô baån.
YEÂU NGHEÄ THUAÄT GIOÁNG NHÖ YEÂU NGÖÔØI ÑEÏP.
OÂng coù quan nieäm laøm caùi gì cuõng phaûi coù loøng ñam meâ, hôn nöõa töø laâu oâng ñaõ meâ töôïng ñaøi. Bôûi vaäy ñeà taøi toát nghieäp cuûa oâng sau naøy laø böùc töôïng nhöõng ngöôøi chò, ngöôøi meï noùi veà nhöõng ngöôøi phuï nöõ anh huøng, baát khuaát, trung haäu, ñaûm ñang cuûa Ñoàng Khôûi, Beán Tre ñaõ ñaït ñieåm 8/10 ( khoâng coù ñieåm 9). Sau khi toát nghieäp tröôøng Cao Ñaúng oâng tieáp tuïc hoïc khoa ñieâu khaéc tröôøng Ñaïi hoïc myõ thuaät Haø Noäi. Ra tröôøng oâng giaûng daïy ôû tröôøng Cao ñaúng myõ thuaät coâng nghieäp Haø Noäi, roài Ñaïi hoïc Myõ thuaät Haø Noäi. Tuy nhieân, oâng noùi do tính oâng soáng khoâng bieát chaêm lo baûn thaân, maø coù caùi gì ñoù khaùc ngöôøi. Caùi khaùc ngöôøi chính laø chaát ngheä syõ “quaù” trong oâng. Oâng cho baûn thaân mình gioáng nhö moät haït caùt ñoäc haønh treân sa maïc, neân nhieàu luùc oâng ñi moät mình treân caùt vaéng. Nhìn beà ngoaøi coù veû coâ ñoäc, nhöng oâng baûo raèng mình ñang ñi trong traïng thaùi saùng taïo, tìm höôùng saùng taùc môùi neân oâng khoâng thaáy coâ ñôn. Vaø sau moãi laàn nhö vaäy oâng ñieàu cho ra moät taùc phaåm môùi. Hay nhieàu luùc ñang giaûng daïy oâng laïi boû ra ngoaøi saùng taùc, cô quan thaáy oâng “khoâng chòu ñöùng yeân” neân ñaønh chuyeån cho oâng sang saùng taùc töï do. Oâng baûo ñöôïc ra saùng taùc töï do laø ñuùng yù tui, khoaùi laém, gioáng nhö leân thieân ñöôøng vaäy. Bôûi ñöôïc laøm ñuùng sôû thích, sôû tröôøng ngheà nghieäp tuy coù cöïc nhöng cuoäc ñôøi ñöôïc nhö vaäy laø quaù söôùng roài - oâng taâm söï. Qua saùng taùc töï do, oâng ñöôïc laøm vieäc beân caïnh nhöõng nhaø ñieâu khaéc noåi tieáng nhö Dieäp Minh Chaâu, Nguyeãn Töû Nghieâm, Nguyeãn Saùng, Buøi Xuaân Phaùi, Leâ Coâng Thaønh … Vaø nhö lôøi oâng “thuù nhaän” nhôø chuyeån sang saùng taùc töï do oâng môùi bieát ñöôïc hoïc thuaät ñieâu khaéc laø gì. Neân töø ñaây oâng cho ra ñôøi haøng loaït taùc phaåm mang tính saùng taïo vaø ñaït giaù trò ngheä thuaät cao: Töôïng Nguyeãn Vaên Troãi, töôïng Thaùnh Gioùng, töôïng chieán thaéng Ñieän Bieân Phuû... vaø roài cho ñeán nay trong söï nghieäp saùng taùc nhö oâng noùi “khoâng nhôù” ñaõ saùng taùc ra bao nhieâu taùc phaåm, oâng chæ nhôù moät vaøi taùc phaåm noåi baäc: töôïng ñaøi Thuû Khoa Huaân, töôïng ñaøi Ba chieán só gang theùp (Tieàn Giang), töôïng ñaøi töôûng nieäm Beán Löùc (Long An), töôïng ñaøi chieán thaéng muøa xuaân, töôïng ñaøi coâng nhaân, töôïng ñaøi ñuoác soáng Leâ Vaên Taùm, töôïng Ñaøi chieán thaéng Baàu Baøng (Bình Döông), töôïng ñaøi nghóa trang lieät só TP.HCM, töôïng ñaøi Raïch Gaàm - Xoaøi Muùt… vaø nhieàu töôïng ñaøi ôû caùc nghóa trang töø Nam ra Baéc.
Töø nhöõng coáng hieán khoâng bieát meät moûi vaø ñaày tính saùng taïo, oâng ñaõ ñöôïc nhaø nöôùc trao giaûi thöôûng Hoà Chí Minh, Huaân chöông Lao ñoäng haïng nhaát, cuøng nhieàu huaân huy chöông khaùc. Nhöng noùi veà ngheä thuaät nhö theá naøo laø ñeïp thì oâng baûo khoù, nhöng noùi veà caùi ngheà, caùi ñieâu luyeän cuûa ngöôøi ngheä só ñieâu khaéc thì oâng ñaõ ñaït tôùi ñænh cao. Vaäy maø oâng cöù tieác coøn nhieàu vieäc chöa laøm, bôûi trong saùng taïo ngheä thuaät oâng noùi noù gioáng nhö “thuyeàn cheøo nöôùc ngöôïc” vaäy. Noùi nghe ñôn giaûn, nhöng aùp löïc trong saùng taùc laø raát lôùn. Bôûi ngöôøi ngheä só maø khoâng saùng taùc ñöôïc gioáng nhö ngöôøi laâm beänh, luoân mang taâm traïng naëng neà, coâ ñôn, xaáu hoå luùc naøo cuõng ñeø naëng leân traùi tim. Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi ngheä só coù taâm hoàn thì hoï traõi qua nhöõng traïng thaùi saùng taùc nhö vaäy laø thöôøng xuyeân, nhöng sau ñoù laø giai ñoaïn buøng noå. Trong söï nghieäp saùng taùc oâng ñaõ töøng nhieàu laàn traõi qua nhö vaäy. Vaø cho ñeán nay, oââng cho bieát mình vaãn luoân traên trôû trong saùng taùc, vaø coù leõ keùo daøi cho ñeán phuùt choùt cuûa cuoäc ñôøi. Tình yeâu ngheä thuaät trong oâng gioáng nhö coät löûa chaùy röïc, hay khaùch laõng du si meâ kieàu nöõ, luùc naøo cuõng buøng chaùy, luùc naøo cuõng yeâu thöông./.
(Langdu4mua)
|
Tools 
